Kitle iletişim kuramlarında etki sorunsalı ve bir izleyici araştırması

Abstract

"Kitle iletişim kuramlarında etki sorunsalı ve bir izleyici araştırması" başlıklı bu çalışmada medyada etki sorunsalı ele alınırken izleyici-metin etkileşimi değerlendirilmektedir. Birinci bölümde etki sorunsalına liberal ve eleştirel paradigmanın yaklaşımı ve kuramsal kökenleriyle izleyici araştırması, ikinci bölümde televizyon tür kavramı ve haber/haber program türünün yapısal özellikleri konu edilmektedir. Çalışmanın uygulama bölümünde ise bir haber program olan Arena ve Arena üzerinde yapılan izleyici araştırması değerlendirilmektedir. Araştırma sonuçlarına göre Hall'un öne sürdüğü hegemonik, müzakereli ve eleştirel olamk üzere üç çeşit okumadan oluşan model doğrulanmaktadır. Bir haber program olan Arena'nın olayları sistemi eleştiri yöneltmeksizin, yapılandırarak sunduğu görülmektedir. Programda iknanın Uğur Dündar kişiliği üzerine kurulan mit aracılığıyla işlediği gözlenmektedir. Ayrıca tüm program boyunca metin kapatılarak izleyici yorumları kontrol altında tutulmaya çalışılmaktadır. Bu amaçla görüntü üstü ses, müzik, konuyu çağrıştıracak film kareleri ve imge en fazla kullanılan araçlardır. Tüm bu çabalara karşın çalışma gruplarında eleştirel okumanın görülmesi metnin nihai belirleyiciliği görüşüne kuşkuyla yaklaşılmasına yol açmaktadır. Ancak Hegemonik okumanın hayli yüksek olması, müzakereli okumanın da çoğunlukla hegemonik okumaya dönüşmesi izleyici araştırmalarında, metnin ve medyanın ekonomik bir birim olduğunun gözardı edilmemesi gereken aşamalar olduğu sonucuna götürmektedir.