Örtük programın öğretmen yetiştirme sürecinde öğretmen kimliğine etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, örtük programın öğretmen yetiştirme sürecinde öğretmen adaylarının öğretmen kimliğine etkisini ortaya çıkarmaktır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın katılımcıları 2018-2019 eğitim-öğretim yılı ve 2019-2020 eğitim-öğretim yıllarında dört üniversitenin eğitim fakültesinde Temel Eğitim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalında görev yapan öğretim elemanları, öğrenim gören öğrenciler ve fakültede görevli idari personeldir. Araştırmanın verileri kompozisyon ve yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmış, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın birinci sorusu kapsamında öğretmen yetiştirme programlarında gerçekleşen örtük programın ve kapsamının ne olduğu sorularına yanıt aranmıştır. Yapılan araştırma sonucunda örtük programın kesin bir şekilde tanımlanamayacağı ancak kapsamı ve özelliklerinin açıklanabileceği görülmüştür. Bunun nedeni örtük programın yazılı olmaması, kuruma, kişiye ya da zaman göre değişkenlik gösteren özelliklere sahip ve gizli olmasıdır. Örtük programa etki eden unsurlar: öğrenciler, öğretim elemanları, eğitim ve öğretim programları, sosyal, akademik, sportif ve sanatsal faaliyetler, üniversite/fakülte, toplum ve ülkedeki öğretmen yetiştirme politikası olarak belirlenmiştir. Öğretmen adayları bu unsurlar ile üniversite, fakülte ve uygulama okulları ortamında girdikleri etkileşim sonucunda çeşitli kazanımlara sahip olmaktadırlar. Örtük programın amaçlarının odağında öğrenci kazanımlarının olduğu ve bu kazanımların bilişsel alana, duyuşsal alana ve becerilere ilişkin olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci sorusu kapsamında elde edilen sonuca göre, öğretmen yetiştirme programlarındaki örtük program öğretmen adaylarının öğretmen kimliği üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. Öğretim elemanları, eğitim fakülteleri, eğitim ve öğretim programları, Öğretmenlik Uygulaması dersi, öğretmen adayları, ders dışı etkinlikler ve toplum öğretmen adaylarının öğretmen kimliğini olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilen örtük program unsurlarıdır.