Cumhuriyet dönemi modernleşmesinin bir sanayi yapısı üzerinden kentsel ve mekânsal olarak okunması : Aydın tekstil yerleşkesi

Abstract

Sanayileşme ve modernleşme, kentsel ve mekânsal kurguları radikal bir biçimde dönüştüren ve birbirini motive eden iç içe geçmiş kavramlardır. Daha çok bir devlet politikası olarak uygulanan Cumhuriyet Dönemi Modernleşmesi de sanayileşme gayretinde farklı dinamiklerden beslenerek kendine has kentsel ve mekânsal dönüşümleri içeren süreçlere neden olmuştur. Özellikle erken Cumhuriyet Dönemi'nde, modernitenin rasyonalitesiyle planlanan ve üretimin gerçekleştiği sanayi yerleşkeleri, sergiledikleri bütüncül yaklaşımla ve barındırdıkları üretim dışı birimlerle, bu dönüşümlere sahne olmuş, modern yaşamı tanıtmış ve öğretmiş küçük ölçekte bir kent gibi davranan unsurlar olarak belirmektedir. Bu tezde 1950'lerde kurulan Aydın Tekstil yerleşkesi, Cumhuriyet dönemi modernleşmesi ve sanayi yapıları bağlamında ele alınacaktır. Yerleşkenin, devlet sermayesi ile kurulmadığı halde, Cumhuriyet dönemine ait sanayi yapılanmalarıyla paralellikler taşıyan ve bunu yerleşke ve bina ölçeğinde yineleyen nitelikleri olduğu düşünülmektedir. Aydın Tekstil, öncü yerleşkelerin modern yaşamı tanıtma gayesinde, kentle kurdukları ilişkiyi de belirli ölçülerde yakalayan, bu bakımdan Cumhuriyet dönemi modernleşmesinin uzantısı niteliğinde bir yapılanma olarak görülmektedir. Aydın Tekstil'in önem taşıdığı düşünülen bu sürekliliğe sağladığı katkı, kendi özgün değerleri de ortaya konularak aktarılmaya çalışılacaktır.