Kamu mallarında bedavacılık sorununa çözüm olarak tercih açıklatma mekanizması

Abstract

Kamu mallarını, özel mallardan ayıran özellikler, kamu sektörünün ekonomiye müdahalesi için en geçerli nedeni oluşturmaktadır. Piyasa mekanizmasının aksamasına neden olan bu özellikler, kamu mesimi karar alıcıları için de bazı sorunlar yaratmaktadır. Bu sorun, kamu mallarının üretim seviyelerinin ve fiyatının belirlenmesinde ortaya çıkmaktadır. Kamu malı üretim seviyesinin ve fiyatının belirlenmesi için, kamu kesiminin, bireylere kamu mallarının bu şekilde finansmanında rasyonel bireyler, finansmana katılmadan kamu malı faydasından yararlanmaya çalışacaklardır. Böylece kamu mallarında etkenlik sağlanamamaktadır. Kamu ekonomisi terorisinde bu sorun, bedavacılık sorunu olarak bilinmektedir. Kamu ekonominde, uzun yıllar bu sorun çözümlenemez olarak kabul edilmiştir. Ancak, Edward H. Clarke tarafından tanıtılan tercih açıklatma mekanizması ile, kamu mallarında bedavacılık sorununun çözümlenebileceği ve dolayısıyla kamu mallarında etkinliğin sağlanabileceği görülmüştür. Tercih açıklatma mekanizması ile, bireyler gerçek kamu malı tercihlerini açıklamaya özendirilmektedir. Bu çalışma, teorik olarak tercih açıklatma mekanizmasını tanıtma ve mekanizmanın deneysel olarak sınanmasını amaçlamaktadır. Tercih açıklatma mekanizmasının, gönüllü katılımlar yöntemine göre etkin olup olmadığını belirlenebilmesi için, bazı deneysel çalışmalar yapılmıştır. Deneysel çalışmalar göstermiştir ki, gönüllü katılımlar modelinde, bedavacı davranışlar nedeniyle kamu malından sağlanan etkenlik, tercih açıklatma mekanizması uygulaması ile sağlanan etkenliğe göre oldukça düşük düzeylerde kalmıştır. Böylece kamusal mallarının üretimi ve maliyetinin finansmanında tercih açıklatma mekanizması etkenlik açısından gönüllü katılımlara göre daha üstün olduğu deneysel olarak kanıtlanmış olmaktadır.