Makedonya sorunu (1878-1913)

Abstract

XV. yy. dan itibaren Balkanlara girmeye başlayan Türk akıncı gruplarını ilerki yıllarda geniş çaplı seferler izledi. Balkanların ekonomik, siyasi ve dinsel çatışmalar içinde olması, buraya gelen Türk gruplarının büyük bir engelle karşılaşmadan bölgeye nüfuz etmelerine olanak sağladı. 1371 yılından sonra Sultan Murat, Balkanlara yöneldi. 1382'de Manastır ve Filibe, 1385'de Sofya, 1386'da Niş'in alınmasıyla geniş anlamda Mekodonya Osmanlı egemenliğine geçti. Makedonya'nın fethi, Balkan yarımadasının geri kalan kısımlarınında alınması için adeta birer üst oldu. Fethedilen bölgelerde izlenen eşitlikçi politika bölge haklarını Osmanlı İmparatorluğuna yaklaştırdı Dinsel serbestinin yanında getirilen iktisadi, ticari ve arazi serbestileri, bölgenin ekonomik durumunu canlandırdı. Bundan memnun olan Balkanlı uluslar, bu süre zarfında Osmanlı İmparatorluğuna bağlılıklarını pekiştirdiler. Avrupa ise XV. yy. ortalarından XVI. yy. sonlarına değin Ortaçağın son izleride silindi, askeri, coğraf, iktisadi, düşünsel, dinsel ve siyasal alanlarda büyük değişiklikler oldu. Gelişen ticaret burjuvazisinin zorlanmasıyla imparatorluktan ulusal devlete geçiş süreci başladı. Avrupa, bölgesine, hızlı gelişme içerisindeyken Osmanlı İmparatorluğu XVI. yy.dan itibaren iç ve dış nedenlerden dolayı gerilemeye başladı. Devletin kötü gidişatını durdurmak için XVII. yy. başlarında ''Islahat = yenilik''lere girişildi, fakat başarılı olunamadı. XVIII. yy. da gerçek anlamda reformlar yapılmasına rağmen çöküş durdurulamadı. Bunda, 1789 Fransız devriminin ortaya attığı ''ulusculuk'' düşüncesinin Balkanlarda yoğun bir ilgi görmesinin de payı vardır. Sanayi devriminden sonra teknik ve ekonomik açıdan büyük bir atılım gerçekleştiren Avrupalı büyük devletlerin Balkanlardaki etnik, dinsel ve siyasal kışkırtmaları bölgeyi tam bir kaosa sürükledi. Rusya'nın Balkanlara yönelik ''ya otonomi ya anatomi'' düşüncesi, Panslavist tahriklerle birleşince 1875 de Hersek isyanı çıktı. Buna 1876 Bulgar isyanı da eklenince bölge tam anlamıyla birbirine girdi. 1877-78 Osmanlı-Rus savaşı sonunda imzalanan Ayastefanos Antlaşmasıyla Bulgarista'a verilen Makedonya topraklarının Berlin Antlaşmasıyla Osmanlı İmparatorluğuna geri verilmesi, Balkan sorununu Makedonya sorununa dönüştürdü.