Kırmızı killerle oluşturulan, 1200°C'de gelişen astar sır araştırmaları ve uygulamaları

Abstract

Çağlar boyu, seramik kapların dayanıklılığını artırmak ve dekoratif değerler katmak amacıyla bir çok malzeme ve teknik kullanılmıştır. Seramiğin su geçirgenliğini azaltmak için sırdan çok önce kullanılmaya başlayan astarlar ve astarların bileşimi çok çeşitlidir. Değişik tarih dilimi ve uygarlıklarda görülen astarlar; önceleri kültürel değerleri aktarma görevi görmüştür. Yunan ve Roma seramiklerinde ise, astar teknik ve sanatsal pek çok öğeyi bir arada bulunduran çok özel bir kaplama malzemesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada kullanılan astar bileşimi ve seramik kaba verdiği etki çok farklıdır. Zinter ve parlak bir astar çeşidi olan terrasigilata sıra da benzer özellikler göstermektedir. Terrasigilatadan bazı yönleriyle ayrılan astar sırlar Çin, Japonya ve Amerika'da oldukça yaygın kullanımı olan bir sır çeşididir. Bileşiminde yüksek oranda kil bulunduran bu sırlar, verdikleri dokularla kullanılan kilin cinsine ve içerdiği demir oranına bağlı olarak, hiç renklendiriciye ihtiyaç duyulmadan sarı-krem-kahve tonları elde edilebilen doğal sırlardır. Bu araştırmada, astar sırın tanımı, tarihsel gelişimi ve yurdumuzda değişik çömlekçi merkezlerinde kullanılan killerle astar sırların hazırlanması ve seramikle uğraşan kişilere farklı teknik ve malzemenin tanıtılması amaçlanmıştır. Bu sonuçları elde etmek için astar sırlarla ilgili çok sayıda deneme yapılmıştır.