Özel eğitim okullarında geliştirilmiş olan bireyselleştirilmiş eğitim programlarının (BEP) kalitelerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada özel eğitim okullarında geliştirilen Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarının (BEP) kalitelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Özel eğitimin temel ilkelerinden olan ve eğitsel bir yol haritası niteliğindeki BEP'lerin kalitelerini ortaya koyulması ve bu amaçla BEP kalitesini değerlendirebilecek geçerliği ve güvenirliği sağlanmış Türkçe bir aracın bulunmaması araştırmanın gereksinimlerini oluşturmaktadır. Araştırmanın ilk çalışmasında BEP Kalitesini Değerlendirme Ölçeği (BEPKDÖ) geliştirilmiştir ve BEPKDÖ ile 180 BEP değerlendirilerek aracın psikometrik nitelikleri incelenmiştir. Geçerlik için BEPKDÖ'nün kapsam ve yapı geçerliği kriterlerini sağladığı; güvenirlik kapsamında madde-toplam korelasyonu ve alt ölçekler arası korelasyonlar, iç tutarlık katsayısı, alt-üst 27 güvenirliği, puanlayıcılar arası güvenirlik kriterlerini karşıladığı görülmüştür. Bu doğrultuda BEPKDÖ geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış iki alt ölçekli ve 16 maddeli bir değerlendirme aracı olarak son halini almıştır. Sekiz madde BEP Öğretimsel Bileşenler Alt Ölçeği'nde ve sekiz madde ise BEP Tamamlayıcı Bileşenler Alt Ölçeği'nde yer almaktadır. Araştırmanın ikinci çalışmasında BEPKDÖ kullanılarak 211 BEP'in kaliteleri incelenmiştir. Analizler sonucunda BEP'lerin kalitelerinin düşük olduğu, BEP amaçlarının sayısının çok yüksek olduğu, okul düzeyi arttıkça BEP'lerin kalitesinin düştüğü, 1-5 yıl özel eğitim deneyimine sahip öğretmenlerin hazırladığı BEP'lerin daha kaliteli olduğu, öğrencilerle ilk kez karşılaşan öğretmenlerin hazırladığı BEP'lerin, aynı öğrencilerle önceki yıllara ilişkin deneyimi bulunan öğretmenlerin hazırladığı BEP'lerden daha kaliteli olduğu görülmüştür. BEP kalitesinin toplam puan üzerinden tanı grupları arasında farklılaşmamasına rağmen alt ölçekler arasında farklılaştığı görülmüştür.