Seramik sanatında bir tasarım öğesi olarak yazının kullanımı

Abstract

Bilgilerin kaydedilmesi ve iletilmesi amacıyla tarih öncesi çağlarda ortaya çıkan yazı, zamanla sistemli olarak kullanılmış ve önemli bir iletişim aracı haline gelmiştir. Yazı her toplumda farklı biçimlerde kullanılmış, estetik kaygıların gündeme gelmeye başlamasıyla görsel bir malzemeye dönüşerek işlevini sürdürmüştür. İlk ortaya çıkışından itibaren seramik ürünler üzerinde kullanılmış ve günümüz seramik sanatında da geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Bu kullanım yoluyla bazen bilgiyi aktarmak amaçlanırken, bazen de biçimsel kaygılar ortaya konmaktadır. Aslında bilgiyi açık, doğru ve mantıklı şekilde iletmesi amaçlanan yazı, çeşitli sanat dallarında estetik açıdan özellikleri ön plana çıkarılarak kullanılan bir tasarım öğesi haline gelmiştir. Birçok toplumda geleneksel ve modern sanat anlayışı içinde mimaride ve üç boyutlu formlarda farklı amaçlarla kullanılmış olan yazılı seramikler, ait oldukları dönemlerin ve toplumların sosyal, etnik ve kültürel yapıları hakkında tarihsel bilgi verdikleri için büyük önem taşımaktadırlar. Bu çalışmada yazının ortaya çıkışı, günümüze kadar el yazısı ve baskı yazısının nasıl geliştiği, seramik sanatında nasıl kullanıldığı ele alınmıştır. Bir ilham kaynağı olarak estetik biçimiyle yazıyı tasarım öğesine dönüştürme teknikleri, bir dekor elemanı ya da bir form olarak yüzeysel ya da üç boyutlu formlarda yazının tasarımı nasıl etkilediği ele alınmaktadır. Bunlardan hareketle yazının günümüzde nasıl değerlendirildiği ve farklı yöntemlerle nasıl kullanılabileceğine dair yeni öneriler ortaya konulmuştur. Bu tez çalışmasında üç boyutlu formların oluşturulmasına elverişli plastik bir malzeme olan seramik ile grafiksel olarak tasarlanmış yazıların birlikte kullanımıyla, iki disiplin arasında yeni bir uygulama alanı oluşturulması, böylece yazının tek boyutluluktan kurtarılıp, hacim kazanması öngörülmektedir. Sonuç olarak yazının kullanıldığı seramikler incelenerek, kaligrafik ya da tipografik yorumların, seramik sanatına estetik boyutta kattığı farklılıklar ortaya konmaktadır. Böyle bir yaklaşımla, yazı öğesinin seramiklerde daha yaygın kullanımı hedeflenmektedir.