Tam zamanında üretim sisteminde uygulanan maliyet muhasebesi ve başarım değerlemesi

Abstract

1980'li yıllarda ilk olarak Japonya'da uygulanan Tam Zamanında Üretim (TZÜ) Sistemi, son yıllarda ülkemizde de çeşitli işletmeler tarafından uygulanmaya başlanmıştır. İşletmelerin üretim sistemlerini TZÜ sistemi amaçları doğrultusunda düzenlemeleri, maliyet muhasebesi sistemi ve başarım değerleme ölçülerinde bazı değişikliklerin yapıl- masını zorunlu kılmaktadır. Bu değişikliklerin neler olacağı bu çalış- manın konusudur. Bu amaçla birinci bölümde, geleneksel üretim sistemleri ile TZÜ sistemi uygulaması incelenmiştir. İkinci bölümde, TZÜ sistemi amaçları doğrultusunda maliyet unsur- larında ve bu unsurların muhasebeleştirilmesinde yapılacak değişiklik- ler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise, işletmelerde faaliyet sonuçlarının başarımı- nın ölçümünde geleneksel başarım değerleme ölçülerinde yapılacak deği- şiklikler ve gereksinim duyulan yeni başarım değerleme ölçümleri orta- ya konmuştur. Dördüncü bölümde, TZÜ sisteminin ülkemizdeki başarılı uygulayıcı- larından biri olan Arçelik A.Ş.'ndeki TZÜ sistemi uygulamasına yer verilmiştir.