18.-20. yüzyıl Bursa sivil mimarisinde boyalı nakışlar ve duvar resimleri

Abstract

Osmanlı Devleti XIX. yüzyıl boyunca Batılılaşmaya koşut olarak, Avrupa devletlerinin talep ve baskıları yanında iç politikada siyasi ve mali merkezi otoriteyi yeniden tesis etmek amacıyla idari, hukuki ve eğitim alanlarında düzenlemeler gerçekleştirir. Tüm Osmanlı kentlerinde olduğu gibi Bursa'da da kent mekânı bir değişim içine girer. Bursa 1868 yılında, oluşturulan Balıkesir, Afyon, Kütahya'yı içine alan Hüdavendigâr Vilayeti'nin merkezi haline gelir. Eyalet yönetiminden vilayet yönetimine geçiş ve belediyelerin kurulmaya başlamasıyla da kente idari yapılar inşa edilmeye başlanır. Yeniden yapılandırılmaya başlanan şehrin, klasik yüzü modernleşmenin gerekliliği olarak yepyeni bir görünüm kazanmaya başlar. Batı'nın öncelikle askeri ve teknik gücünü örnek alarak birtakım yeniliklere giden Osmanlı İmparatorluğu'nda, "Batılılaşma" veya "Batı'ya Açılma" dönemi olarak bilinen ve Avrupa üsluplarının Türk mimarisine uyarlandığı bu yıllarda Bursa, söz konusu sürecin başarılı şekilde uygulandığı şehirlerden biri haline gelir. Bu dönemde mimariyle birlikte mimari süsleme programında da Batı'dan alınmış bazı ögelerin kullanıldığı görülür. Bursa sivil mimari örneklerinde de karşımıza çıkan duvar resimleri bu dönemin yansımalarındandır. Bu çalışma 19. yüzyıl Bursa'sını duvar resimleri üzerinden değerlendirme imkânı sağlarken, bir yandan da Anadolu duvar resmi geleneğinde daha önce hiç araştırılmamış yapıların söz konusu gelenekteki yerini tanıma ve anlamayı sağlayacaktır.-