Yeni sübstitüe pirimidiniltiyometil tiyazol türevlerinin sentezi ve farmakolojik etkilerinin araştırılması

Abstract

Pürin ve pirimidin bazları, vücudun en yaşamsal moleküllerinin ana yapısını oluşturur. Bu yapılar temel alınarak geliştirilen birçok aktif molekül bulunmaktadır. Urasil, sitozin ve tiyourasil, bu kimyasal grubun içinde farmakolojik çeşitliliğe sahip önemli heterosiklik farmakofor yapılardır. Bu farmakolojik etkilerden biri olarak son yıllarda yapılan çalışmalarda adenozinin; santral sinir sistemi, böbrek, kalp damar sistemi, tümör hücreleri gibi birçok sistem üzerinde önemli fonksiyonları olduğu belirlenmiştir. Bu etkiler 4 alt tipteki G protein kaplı reseptörler üzerinden gerçekleşmektedir. Adenozin A2A ve A1 reseptörünün kristallografik verileri kullanıma sunulmuştur. Bu sayede reseptör agonist ve antagonistlerini geliştirmek üzere çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların çoğunda bileşiklerde riboz kalıntısı vardır. Bunun yanında capadenoson gibi riboz olmayan bileşikler de yayımlanmıştır. Bu tez kapsamında sentezlenen bileşikler antitümör, antimikrobiyal, antiviral vb. birçok biyolojik etkin 5-siyanotiyourasil analogları ve riboz taşımayan adenozin reseptör ligandları temel alınarak tasarlanmış yeni kimyasal biyoaktif yapılardır. Sentezlenen 33 bileşiğin U87 MG glioblastoma tümör hücre hattı üzerinde antikanser etkinliği belirlenmiştir. Bu etkinin biyokimyasal temelini araştırmak üzere aktif bulunan (% 13-44 canlılık, 50 µM) 11 bileşiğin (4, 12, 25-33) adenozin reseptör bağlanma dereceleri de ölçümlenmiştir. Elde edilen sonuçların değerlendirilmesiyle deneysel çalışmaların geliştirilmesi ve bileşiklerin optimize edilmesi planlanmaktadır.