Nobel Barış Ödülü: Dünya barışı ve teorik yaklaşımlar

Abstract

Barış kavramının farklı anlamları olsa da temelde negatif ve pozitif barış olarak ikiye ayrılmaktadır. Negatif barış, çatışma durumunun yokluğu olduğundan Realist anlamdaki barışa daha yakın bir tanımlamadır. Pozitif barış ise uluslararası düzendeki birimler arasında yaşanan problemlerin barışçıl yollarla çözüldüğü, uluslararası ve ulusal düzeyde baskının olmadığı sosyal bir düzeni ifade etmektedir. Bu barış tanımı ise İdealist ve Liberal yaklaşımlar tarafından benimsenmiştir. Nobel Barış Ödülü, Uluslararası İlişkilerdeki teorik barış yaklaşımlarının pratik yansımalarından ve günümüzde en prestijli barış ödüllerinden birisi olarak kabul edilebilir. Alfred Nobel'in vasiyetinde milletler arasında birlik ve beraberliğin geliştirilmesi, ulusal orduların azaltılması veya ortadan kaldırılması, barış kongrelerinin düzenlenmesi ve teşvik edilmesi için çalışanlara ödülün verilmesi önerilmiştir. 1901'den bu yana belirli bir mekanizma dahilinde dağıtılmaya devam eden ödül, çok geniş bir aday yelpazesine sahiptir ve bazen iç çatışmanın tarafları bazen savaşı başlatan lider ya da bir barış aktivisti ödüllendirilmiştir. Sonuç olarak bazı uzmanlar tarafından övgüyle karşılanan bazıları tarafından eleştirilen adayların seçimi ve kazananın belirlenmesi süreçleri bugün de varlığını sürdürmektedir. Bu tezde, Nobel Barış Ödülü oldukça geniş anlamda analiz edilmiştir. Tez, ödül verme sürecini hem tarihsel hem de teorik perspektiflerden incelemekte ve çoklu durum çalışması araştırma desenini içermektedir. Tez, bazı barış ödüllerinin olumlu ya da olumsuz barış anlayışı ile verilip verilmediği ve Uluslararası İlişkiler teorilerinin ödül verme sürecini açıklayıp açıklamadığını tartışmaktadır. Tez, liberal barış anlayışının Nobel Barış Ödülü'nün ödüllendirme sürecini daha iyi açıklayabileceğini, bazı kazananların eylem/faaliyetlerinin Nobel'in vasiyetiyle ve/veya barış ödülünün ilkeleriyle çeliştiği sonucuna varmaktadır.