Dijital eşitsizlik ve yaşlılık: Trabzon'da yaşayan 60 yaş ve üstü sosyal medya kullanıcı deneyimleri

Abstract

Günümüzde internet ve sosyal medya hayatımızın hemen her alanına girmiş ve aynı hızla yaygınlaşmaya devam etmektedir. Bilgi iletişim teknolojilerinin yaygınlaşma hızına karşın dijital eşitsizlikler ise aynı hızla giderilememektedir. 2020 yılında başlayıp hızla tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemi sürecinde dijitalleşme sürecinin artmasıyla dijital eşitsizlikler de derinleşerek toplumsal eşitsizlikleri beslemektedir. Bu araştırmada 60 yaş ve üstü bireylerin internet ve sosyal medya kullanım deneyimlerine, motivasyonel erişimi etkileyen sosyal medya ve yaşlılık algılarına odaklanılarak dijital eşitsizliklerin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenine sahip çalışmada Trabzon'da yaşayan yaşları 61-96 arasında değişen 24 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Katılımcıların dijital sermayelerini anlayabilmeye yönelik soruların yanında motivasyonel erişimlerini etkileyebilecek konulardaki tutum ve algılarına odaklanılmıştır. Araştırma sonucunda internet ve akıllı telefon sahipliğinin bu araçlardan aynı faydayı elde etmek anlamına gelmediği tekrar ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte yaş, eğitim düzeyi, teknolojik sermaye gibi etkenlerin dijital eşitsizlik üzerinde etkisi olsa da özellikle motivasyonel erişimi ve yeni medya kullanım becerilerini etkileyen yaşlılık algısı, dolandırılma korkusu gibi faktörler katılımcıların dijital sermayelerini artırmaktan uzak durmasına neden olmaktadır. Ayrıca katılımcıların gündelik hayatlarındaki alışkanlıklarını belirleyen habituslarının çevrimiçi etkinliklerini de sınırladığı sonucuna ulaşılmıştır.