Dünyada çay kültürü ve seramik çay kapları

Abstract

Dünyada ve ülkemizde sudan sonra ikinci sırada yer alan ve en yaygın içecek olarak tüketilen çayın, M.Ö 2000'li yıllarda Çin'de ortaya çıktığı düşünülmektedir. M.S 800'lü yılların başında Japonya'ya geldikten sonra bir tören biçimine dönüşerek uzak doğu kültürün ayrılmaz bir parçası olmuştur. Çay tüm dünyaya yayılarak en çok tüketilen içecek haline gelmesiyle birlikte İngiltere'de 'beş çayı saatini' doğurmuş, Rusya'da milli içki muamelesi görmüş, Japonya'da seremonilerin oluşmasına neden olmuş, Türkiye'de kahvaltıların vazgeçilmezi, gün boyunca tüketilen içecek, haline dönüşmüştür. Tang hanedanlığında başlayan ilk seramik çay kabı örnekleri Song ve Ming hanedanlıklarında üzerine yenilikler eklenerek devam etmiştir. Çaya yüklenen bu anlamlar ve seremoniler seramik sanatında da ifade yöntemlerinin, gerek biçimsel gerek düşünsel çeşitlenmesine sebep olmuştur. Önceleri gıdaları saklama amaçlı kullanılan seramik kaplar zaman içerisinde de değişerek, çeşitli biçim ve tarzlarda üretile gelmiştir. Seramik çay kapları, toplumların geçmişlerini, yaşam biçimlerini okuma açısından tarihsel bir belge niteliği taşımaktadır. Çay, çoğu kültüre hızla uyum sağlamış, bunun sonucunda insanlığa, üretilmesinden tüketilmesine değin birçok zenginlik katmıştır. 'Dünyada Çay Kültürü ve Seramik Çay Kapları' başlıklı bu tezde, çayın insan hayatına ve seramik sanatına katkısı değerlendirilmiştir. Bu araştırmayla çay demlemede ve tüketiminde kullanılan ürünler incelenerek sanatla olan etkisi irdelenmiştir. Araştırılan konu kapsamında, seramik çay kaplarının yüzeyleri üzerine sıraltı, sırüstü, serigrafi dekor uygulamaları altın yaldız uygulamaları vb. yapılarak özgün çay kapları tasarlanmış ve tez izleme jürisinde bir sergi ile izleyiciye sunulmuştur.