Yeni annelik rollerinin sosyal medyada inşası

Abstract

Araştırmanın ana konusunu, kadın mücadelesinin temel meselelerinden biri olan anneliğe ilişkin rollerin, pratiklerin ve söylemlerin; gündelik yaşamın bir parçası haline gelen sosyal medyada nasıl üretildiği oluşturmaktadır. Çalışmanın kavramsal çerçevesi üç ana hat üzerinden temellenmiştir. İlkinde feminist teori annelik merkeze alınarak incelenmiş, anneliğe dair söylemlerde yaşanan değişimler ve perspektifler ele alınmış; ardından kapitalist kültürün ve teknolojik gelişmelerin, kadınlık ve annelik kimliklerini nasıl dönüştürdüğünün kısa bir özeti sunulmuş; son olarak ise tarihsel, toplumsal ve kültürel olarak annelik pratiklerinde nasıl değişimler yaşandığına değinilmiştir. Araştırma sahası, Instagram'ın fenomen annelik hesapları olan bu çalışmada dijital etnografi yöntemiyle 20 annelik hesabı, 3 yıl boyunca incelenmiştir. Takipçi sayıları 100 bin ile bir milyon arasında değişen bu popüler hesapların yaptığı anneliğe ilişkin paylaşımlarda yer alan görünümler, söylemler, pratikler takipçilerin yorumları da dahil edilerek incelenmiştir. Çalışma sonucunda sosyal medyada mükemmel annelik imgelerinin yeniden üretildiği, fenomen annelerin takipçileri tarafından idolleştirildikleri, ideal anne modelinin kadınlar üzerinde yarattığı baskıya karşı sosyal medyada bir dayanışma ortamı sağlandığı, anneliğin kadınlar üzerinde sonu gelmeyen yetersizlikler yarattığı, kariyerleri ile ailelerinin arasına sıkışan kadınların vicdanlarıyla savaştıkları, kadınların ideal annelik söylemlerine karşı birbirleri üzerinde baskı kurdukları, anneliğin uzmanlaşmasının yeni tüketim alışkanlıkları yarattığı ve babalara ise fenomen annelik hesaplarında yer verilmediği gözlemlenmiştir.