Hava trafik kontrolörlerinin performansında iş yükünün etkileri ve hava trafik kontrolörleri üzerinde bir uygulama

Abstract

Küreselleşme ile birlikte hava taşımacılığının gelişmesi hava trafik kontrolörlerine daha fazla önem verilmesini gerektirmektedir. Hava trafik kontrolörlerinin göstereceği performans düzeyi hava taşımacılığı sistemini etkileyen en önemli konulardan birisidir. Bu yüzden bu çalışmada hava trafik kontrolörlerinin performansı ve bu performansı en fazla etkileyen faktörlerden birisi olan iş yükünün etkileri incelenmiştir. Birinci bölümde kontrolörlerin performansını etkileyen bireysel faktörler (yaş, tecrübe, cinsiyet, kişilik değişkenleri, bilişsel stil, zaman paylaşma becerisi), bilgi işleme ve diğer faktörler (örgütsel iklim, zaman baskısı, takım çalışması, otomasyon, işyeri tasarımı, stres, seçme ve eğitim, iş yükü) incelenmiştir. İkinci bölümde ise hava trafik kontrolörlerinin iş yükü ve iş yükünü etkileyen vardiya düzeni, iş yeri tasarımı ve otomasyon hava trafiğinin yapısı, gözlem yardımcıları, iletişim, algılama, tedbirlilik ve uyku düzensizliği gibi iş yükü kaynakları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise hava trafik kontrolörlerinin performansı ve iş yükünün etkileşimi, dünyada bu konu ile ilgili yapılan araştırma sonuçlarının desteği ile açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, diğer bölümlerde yapılan teorik açıklamaları desteklemek için Türkiyede'ki hava trafik yükü yoğun olan havalimanlarında çalışan 152 hava trafik kontrolörü ile yapılan bir anket uygulamasının sonuçları incelenmiştir ve sonuçlarına göre hava trafik kontrol mesleğinin niteliği, kontrolörlerin algıladıkları iş yükünü artırmaktadır. Diğer bir önemli bulgu ise iş yükünden kaynaklanan stresin kontrolörlerin çalışmalarında büyük etkisinin olmasıdır.