Camın tavlanması ve tavlama sırasında oluşan hatalar

Abstract

Cam teknikleri ile ilgili birçok kaynak olmasına rağmen camda tavlama işleminin ilk ne zaman ve nasıl yapıldığı ile ilgili çok fazla kaynağa rastlanmamıştır. Geçmişte tavlama işleminin nasıl yapıldığı bilinmemektedir. Bu nedenden dolayı eserlerin günümüze kadar ulaşmamasının sebebi olarak camın içerisinde kalan gerilimlerin olduğu düşünülmektedir. Cam tekniklerinin gelişmesi ile birlikte tavlama işlemi uygulanmaya başlanmıştır. Önceleri üretilen camların sıcak cam ocağının üst kısmında bulunan haznede tavlama işlemi yapılmıştır. Daha sonraları üretilen eserlerin artması ile birlikte ocağın yan tarafında bulunan haznede tavlama işlemi uygulanmıştır. Gelişen sanayi ile birlikte tavlama fırınları ergitme fırınından ayrı olacak şekilde tasarlanmış ve bu şekilde kullanılmaya başlanılmıştır. Bu tez çalışmasında ülkemizdeki cam sanatçılarının, kalıpla şekillendirme tekniklerinde genellikle kullandığı Ornella ve Glasma 705 camları çalışılmıştır. Kalıpla şekillendirme tekniğinde ise fırın diyagramının son aşamasında camın iç gerilimlerinin giderilebileceği uygun sıcaklıkta yeteri süre bekletilip ardından yavaş bir şekilde soğutma yapılarak tavlama işlemi gerçekleştirilmiştir. Camların tavlama sıcaklıkları literatür araştırması ve deneysel çalışmalarla tespit edilmiştir. Ayrıca planlanan modelin farklı kalınlıklarda dökümleri yapılmıştır ve farklı sürelerde tavlama işlemleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu deneylerdeki tavlama sıcaklıklarının ve sürelerinin yeterli olup olmadığını görmek için polariskop ile incelemeleri yapılmıştır. Bu deneyler sonucunda camların et kalınlıklarına bağlı olarak en uygun tavlama sıcaklıkları ve süreleri belirlenmiştir. Cam konusunda çalışma ve sanatsal üretim yapan sanatçıların cam işlerinde oluşacak gerilimlerin en aza indirilebilmesi için önemli bir kaynak olacağı düşünülerek bu tez çalışması hazırlanmıştır.