Karlheinz Stockhausen'ın Tierkreis başlıklı eserinin incelenmesi

Abstract

Tierkreis (Zodyak), 1975-1976 yılları arasında 20. yüzyılın en önemli bestecilerinden Karlheinz Stockhausen tarafından bestelenmiş, herhangi bir tek sesli ve/veya çok sesli enstrümanla seslendirilebilen bir eserdir. Bestecinin en bilinen eserleri arasında yer alan Tierkreis, zodyağın on iki burcunun karakterini tanımlayan on iki melodiden oluşmaktadır. Bu on iki burç melodisi, ilk olarak, her bir burca atanan merkez tonlar ile oluşturulmuş bir zodyak tonu üzerinde, on iki ton ve formül tekniği ile Musik im Bauch (Karındaki Müzik) başlıklı eserin müzik kutuları için bestelenmiştir. Daha sonra Stockhausen, bu melodiler ile Tierkreis eserini bestelemiştir. Tierkreis eserinde, icracıdan farklı varyasyon olasılıkları arasından seçimler yaparak doğaçlamada bulunması ve eserin kompozisyon sürecine ortak olması beklenmektedir. Bu bakımdan Tierkreis, doğaçlamanın kullanıldığı repertuvar içinde önemli bir yere sahiptir. Ayrıca Tierkreis, zodyak tonu olgusunun kullanılması, icracının doğaçlamaya teşvik edilmesi ve bu yolla geleneksek icracılık sınırlarını zorlaması bakımından repertuvarda özel bir yere sahiptir. Bu tez çalışması ile, Tierkreis başlıklı eserin özelliklerinin açıklanması, eserin Türkiye'de tanıtılması ve eserin çalışma ve performans sürecine yönelik bilgi ve önerilerin örnek versiyonlar ile sunularak icracıların bilgilendirilmesine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Tezin birinci bölümünde; Stockhausen'ın hayatı, besteci kimliği ve önemli vurmalı çalgılar eserleri incelenmiş, ikinci bölümünde ise; Tierkreis eserinde kullanılan zodyak tonu, form, stil ve kompozisyon teknikleri ve doğaçlama olgusu incelenmiş ve eserin çalışma ve performans önerileri örnekler ile açıklanmıştır.