Melih Cevdet Anday'ın şiirlerinde mitolojik unsurlar

Abstract

1930'lu yıllardan itibaren Türk şiirinin önemli izleklerinden biri hâline gelen mitoloji, Melih Cevdet Anday'ın da şiir evrenini besleyen temel izleklerden biridir. Garip'le başlayıp toplumcu çizgiyle devam ettirdiği açık, anlamını kolay ileten poetik anlayışıyla kaleme aldığı şiirlerinde, mitolojik unsurlara pek fazla yer vermeyen Anday'ın, şiir anlayışında büyük bir kırılmanın yaşandığı Kolları Bağlı Odysseus'la (1962) beraber mitolojiyi, kurmuş olduğu yeni şiir evreninin ana bileşenlerinden biri hâline getirdiği görülür. Yoğun bir şekilde mitolojiden faydalanmaya başladığı Kolları Bağlı Odysseus'ta Yunan mitolojisinden yararlanan Anday, Göçebe Denizin Üstünde'yle (1970) beraber mitoloji yelpazesini genişleterek Anadolu ve Mezopotamya mitolojilerinden de faydalanmaya başlar. Bu şiir kitabıyla mitoloji, Anday şiirinin ana bileşenlerinden biri hâline gelir. Tekne'nin Ölümü (1975) kitabında geniş mitoloji birikimine Hint ve Mısır mitolojilerini de ekleyen Anday'ın son şiir kitabı Yağmur'un Altında (1995) da dâhil olmak üzere Kolları Bağlı Odysseus sonrası tüm şiir kitaplarında mitolojiden faydalanmayı sürdürdüğü görülür. Bu çalışmada Anday'ın yayımlanan tüm şiirleri taranarak, şiirlerinde hangi mitolojik unsurlardan faydalandığı saptanmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda gruplandırmalar yapılmış, bulgulara açıklamalar ve yorumlar getirilmeye çalışılmıştır. Son olarak Anday'ın mitolojik anlatılardan yola çıkarak oluşturduğu şiirlerinde, bu anlatıları ne şekilde alımladığı ve onlara nasıl modern yorumlar getirmeye çalıştığı incelenmiştir.