Sinemada Etkilenme Endişesi'ni aramak: Short Cuts (1993) ve Magnolia (1999) filmleri örneği

Abstract

Edebiyat alanında zamanla zengin bir geçmiş oluşmasıyla beraber yapıtlar yalnızca tek başlarına değil, birlikte ve karşılaştırmalı olarak da incelenmeye başlanmıştır. Karşılaştırmalı olarak incelenen yapıtlar arasındaki ilişkilerden biri de etkilenme ilişkisidir. Bunun üzerine yazar, teorisyen ve eleştirmence etkilenme üzerine çeşitli yorum ve teoriler geliştirilmiştir. Bu teoriler arasında metinlerarasılığı da anımsatan Harold Bloom'un Etkilenme Endişesi Teorisi önemli bir yer tutmaktadır. Bloom, bu teorisiyle şairler arasında halef-selef (successor-predecessor) ilişkisi kurarak edebiyat tarihininin etkilenmeden ayrı düşünülemeyeceğini ifade etmiştir. Edebiyatta olduğu gibi sinemada da etkilenme ilişkisini gözlemlenmek mümkündür. Sinemadaki etkilenme ilişkisi, sinemanın başlangıcından bugüne kadarki süre içerisinde filmleri, yönetmenleri veya akımları birbirine bağlayan bir ilişki ağını tanımlamaktadır. Söz konusu ilişki ağı, Harold Bloom'un edebiyat için getirdiği etkilenme ilişkisi yaklaşımı üzerinden incelenmeye de uygun bulunduğundan bu çalışmada sinemada Etkilenme Endişesi'nin örneği sunulacaktır. Çalışmanın amacı, iki film arasındaki etkilenme ilişkisinin nasıl oluştuğunu ve bu etkilenmeyle birlikte halef konumundaki yönetmenin özgün ve değerli bir film yaratıp yaratmadığını ortaya çıkarmaktır. Bunun için öncelikle seçilen Short Cuts (Sosyeteden İnsan Manzaraları, Robert Altman, 1993) ve Magnolia (Manolya, Paul Thomas Anderson, 1999) filmlerinin anlatı çözümlemesi yapılacaktır. Ardından her iki filmin de özlerini ve değerlerini ortaya koyabilmek için felsefi eleştirileri yapılacaktır. Son olarak iki film arasındaki etkilenme ilişkisi ve Magnolia filminin etkilenmeye rağmen özgün ve değerli bir yapıt olup olmadığı Harold Bloom'un Etkilenme Endişesi Teorisi üzerinden yorumlanacaktır.