Bireysel iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci ve Türkiye İş Kurumu'na uyarlanabilmesi için alternatif bir model önerisi

Abstract

Kurumsal niteliklere haiz devlet yapısının tamamlanmadığı farklı toplumlarda bireyler gündelik hayatlarında karşılaştıkları hukuki sorunları yaşamlarının ayrılmaz bir parçası halini almıştır. Karşılaşılan hukuki nitelikteki problemlerin çözümünde barışçıl veya bir başka değişle mahkemelere gerek kalmaksızın çözüm yol ve yöntemleri aranmıştır. Bu yönelim insanlık tarihi kadar eski olup tarihsel süreç incelendiğinde de görüleceği üzere hemen hemen her toplum sorunların çözümünde daha kısa sürede sonuçlanması ve tarafların karşılıklı menfaatlerini de gözetmesinden dolayı alternatif çözüm sistemlerine özellikle son dönemde giderek artan bir önem vermişler ve oldukça hızlı diyebileceğimiz hukuki bir yapı inşa etmişlerdir. Alternatif hukuki çözüm yöntemleri anlaşmazlıkları çözüm sisteminde mahkeme dışı olarak nitelendirilen özellikle arabuluculuk ve uzlaştırma diğer barışçıl çözüm yöntemlerinden sürecin kapalı bir işletim sistemi kapsamında gerçekleşmesi, kendine has katı, aşılamaz kurallarının olmayışı, uyuşmazlıkların sonuçlandırılması aşamasında sadece mağdurun değil, şüpheli/sanık tarafı da sürece aktif olarak dahil edip sonuç odaklı kalıcı çözümler üretmesi nedeniyle adından en çok söz ettiren iki alternatif çözüm yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Son dönemde kurumsal kimliği ve gerek aktif istihdam politikaları, gerekse pasif istihdam politikalarında işsizliğin çözümü ve meslek edindirme süreçlerindeki etkinliği ile Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) hem toplu iş uyuşmazlıklarının çözümünde hem de bireysel iş uyuşmazlıklarının çözümünde oynadığı aktif rol ile alternatif hukuk uyuşmazlıkları sistemine aktif olarak katkı sağlamakta idi. Ancak 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanununda yapılan yeni düzenlemeler ile özellikle bireysel iş uyuşmazlıklarındaki il müdürlüklerinin yetki ve görevleri bir anda elinden alınmış gözükmektedir. Alternatif bir model önerisi getiren bu araştırmada gerekli alt yapı ve yetkinliğe sahip İŞKUR'un bireysel iş uyuşmazlıklarının çözümünde, arabuluculuk faaliyetlerinde nasıl aktif olarak rol alacağı ve sürecin nasıl işleyeceği anlatılmıştır. Araştırma İŞKUR'un bireysel iş uyuşmazlıklarında arabulucu olarak sürece dahil olması durumunda uyuşmazlıkların çok daha hızlı ve hak kaybına yer vermeden çözülmesi amacıyla hazırlanmıştır.