Okulöncesi dönemde özel gereksinimli çocukların bireysel farklılıklarına ve sosyal kabulüne yönelik akran görüşleri

Abstract

Araştırmada okul öncesi dönemde kaynaştırma ortamlarında bulunan normal gelişim gösteren akranların özel gereksinimi olan çocuklara yönelik bireysel farklılıklara ve sosyal kabule yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel fenomolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmaya devlete bağlı iki anaokuluna devam eden 5-6 yaş aralığında 13 normal gelişim gösteren çocuk katılmıştır. Çalışmada hikayeleştirilmiş ve parmak kukla gösterimi ile sunulan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ve sınıf içi gözlem yolu ile veri toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Nvivo programından yararlanılarak içerik analizi yapılmıştır. Akranlarla yapılan görüşme sonuçlarına göre akranlar; özel gereksinimi olan çocuklara yönelik duyguları ile ilgili olarak sıklıkla üzüntü, kaygı, kızgınlık, yalnızlık, çaresizlik gibi empatik duygularını dile getirmişlerdir. Ayrıca akranlar özel gereksinimi olan çocuklara yönelik düşüncelerini açıklarlarken olumlu düşünceler için duyarlı olma, yardım etme, hoşgörü duyma gibi düşüncelerden söz ederlerken, olumsuz düşünceler arasında problem davranış sergileme, düşük beklenti içinde olma, alay etme gibi düşünceleri sıklıkla dile getirmişlerdir. Sınıf içi gözlemlerde de problem davranışlardan dolayı olumsuz düşüncelerin ön plana çıktığı dikkat çekmiştir. Akran kabulü açısından sonuçlar incelendiğinde ise ilk görüşmede akranlardan sadece biri kabul, dördü hem kabul hem red, sekizi ise reddettiğini belirtmiştir. Teyit edici görüşmelerde ise akranlardan beş tanesi kabul, iki tanesi hem kabul hem red, altı tanesi ise reddettiğini ifade etmiştir.