Haber yayılımı ekseninde dijital melezlerin dijital yurttaşlık düzeylerinin incelenmesi

Abstract

Dijital yurttaşlık olgusu özellikle son on yıldır alanyazında yer almaktadır. Tartışmalar dijital yurttaşın nitelikleri, özyeterliliklerinin belirlenmesi, eğitimi gibi temelde eğitim alanına özgü çalışmalardır. İletişim alanındaki az sayıda çalışmadan biri olan bu çalışmanın amacı, haber yayılımı ekseninde dijital melezlerin dijital yurttaşlık düzeylerini belirlemek ve dijital yurttaşlık olgusunun haber yayılımı (haber güvenilirliği ve paylaşımı) ile ilişkilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda 500 dijital meleze iki ayrı anket uygulanmıştır. İlk anket "dijital yurttaşlık ölçeği"dir. İkincisi ise "haber yayılımı ölçeği"dir. Ölçeklerin uygulanması sonucunda yapılan kümeleme analizi, korelasyon, regresyon ve ANOVA analizlerinin sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır: Dijital yurttaşlığın 9 boyutunun yapılan faktör analizi sonrasında 8 boyut olarak algılandığı ortaya çıkmıştır. Dijital erişim ve okuryazarlık boyutları tek faktör altında birleşmiştir. Dijital melezlerin en yüksek düzeyde oldukları boyutlar; dijital ticaret, dijital iletişim, dijital erişim ve okuryazarlık, dijital etik, dijital hak ve sorumluluklar düzeyleriyken; en düşük düzeyler sırasıyla dijital hukuk, dijital sağlık ve dijital güvenliktir. Dijital hukuk düzeyi yükseldikçe habere olan güven azalmaktadır. Dijital iletişim ve dijital sağlık düzeyleri artan dijital melezlerin haber yayılımı da artmaktadır. Sonuç olarak dijital yurttaşlık düzeylerinin haber yayılımı ile ilişkilerinin analiz edildiği bu çalışmada; habere güvenin dijital yurttaşlık düzeyinin yüksekliği ile ilişkisinin olmadığı paylaşımın da dijital yurttaşlık düzeyi yükseldikçe düşük bir oranda yükseldiği belirlenmiştir. Dijital yurttaşlık düzeyi artan dijital melezler; haberin güvenilir olup olmadığını sorgulayan, kaynağını araştıran, teyit eden, önyargısız olmaya çalışan nitelikler göstermektedir.