Grafik romanın öncüsü olarak ağaç baskı roman

Abstract

20. yüzyıl başlarında, Birinci Dünya Savaşı'nın sona erdiği ve arkasında derin bir ekonomik buhran ve toplumsal çöküş bıraktığı yıllarda, Avrupa'da özgün Dışavurumcu estetiğiyle ve yazıdan soyutlanmış hikâyeleriyle ağaç baskı roman türü doğmuştur. Bu resimsel anlatı türünün atası kabul edilen Frans Masereel, romanlarında ağaç baskı tekniğinden yararlandığı için ağaç baskı roman terimini üretmiş olsa da Masereel'den sonra bu türde eser üretmiş sanatçılar ağaç baskı tekniği dışında başka yüksek baskı tekniklerinden de yararlandığı için yazısız roman terimi de kullanılmaya başlanmıştır. Yazı kullanmadan, sadece konusal bütünlük içerisinde birbirini takip eden resimler dizisiyle hikâye anlatı sanatı şeklinde tanımlanabilecek ağaç baskı roman, Alman Dışavurumculuk akımı, sessiz sinema ve karikatür/çizgi roman gibi erken 20. yüzyılın farklı sanatsal disiplinlerden etkilenmiştir. Alman Dışavurumculuğuyla birlikte yeniden doğan ağaç baskı tekniği, toplumsal sorunlara, savaşa karşı öfke ve hayal kırıklıkları için ifade etme aracı olmuştur. Öte yandan sessiz sinema ve karikatür/çizgi roman gibi sanatsal disiplinlerle birlikte, bir olayın/hikâyenin görsel olarak anlatım yöntemleri gelişmiştir. İçerik, estetik, biçim, hikâye anlatım şekli bakımından bu disiplinleri temel alan ağaç baskı romanlar, ağırlıklı olarak toplumsal meseleleri ve sosyalist temaları konu almıştır. Birçok grafik roman sanatçısına ilham olan ağaç baskı roman, günümüzde grafik romanın atası kabul edilmektedir.