Gillon fonolojik farkındalık eğitim programının etkililiğinin incelenmesi

Abstract

Okuryazarlık bireye kendi kendine öğrenme yeterliğini kazandıran bir beceridir. Okuma yazma becerileri, bireyin hem toplumsal uyumunu arttırır hem toplum içinde bağımsız bir şekilde var olmasını sağlar. Okuma yazma performansının en önemli yordayıcılarından biri olan fonolojik farkındalık becerilerinin desteklenmesi bu nedenle oldukça önemlidir. Bununla birlikte ülkemizde çocukların fonolojik farkındalık becerilerini destekleyecek yeterli sayıda sistematik ve etkililig kanıtlanmıs¸ terapi programları bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Gillon Fonolojik Farkındalık Eğitim Programının (Gillon FEP) Türkçe'ye uyarlanması, tipik gelişim gösteren ve okuma güçlüğü açısından risk altındaki çocuklarda etkililiğinin incelenmesidir. Gillon FEP, sözcükler arası kafiye bulma ve kafiye üretme, sözcüğün başındaki fonemi bulma, sözcüğün sonundaki fonemi bulma, sözcüğü fonemlerine ayırma, fonemleri birleştirerek sözcük oluşturma, fonemleri manipüle ederek farklı sözcükler oluşturma görevlerini içeren on haftalık bir müdahale programıdır. Gillon FEP'in Türkçe'ye uyarlaması tipik gelişim gösteren üç çocuk ile yürütülen pilot çalışma ile yapılmıştır. Bu çalışmanın araştırma grubu 5-6 yaş arası tipik gelişim gösteren 24 çocuktan ve 5-7 yaş arası okuma güçlüğü açısından risk altında bulunan 9 çocuktan oluşmaktadır. Tipik gelişim gösteren 24 çocuk rastgele örneklem yöntemi ile deney ve kontrol gruplarına atanmıştır. Deney, kontrol ve risk altındaki gruplardan öntest, sontest ve izleme verileri toplanmıştır. Grup içi karşılaştırmalar İki Yönlü Friedman Testi ile, gruplar arası karşılaştırmalar Mann-Whitney U Testi ile incelenmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda Gillon FEP'in fonolojik farkındalık becerilerini geliştirmede etkili olduğu bulunmuştur.