Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile sanayi sektörü istihdamı arasındaki ilişki: Türkiye örneği

Abstract

Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, yatırımlarını finanse edecek kaynak bulmakta zorlanmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar, sermaye yetersizliği sorununun yarattığı olumsuzlukların giderilmesinde önemli yere sahiptir. Küreselleşme süreci ile etkisini artıran doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ülkelerin ekonomi politikaları içerisinde önemli parametrelerini etkilemektedir. Bunlardan birisi de istihdamdır. Bu çalışma, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istihdam üzerindeki etkisini sektörel açıdan açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının teorik altyapısı verilmiştir. Daha sonra doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının sektörel etkileri değerlendirilmiş ve istihdam göstergeleri ile açıklanmıştır. Yapılan incelemeler çerçevesinde istihdam üzerinde olumlu ve olumsuz sonuçlar doğurabileceği saptanmıştır. Çalışmanın ampirik bölümünde sınır testi yaklaşımı ARDL, VAR modeli, Toda-Yamamoto ve Granger nedensellik testi ile 2005Q3-2020Q3 dönemi için doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının sektörel istihdam üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen ampirik bulgular, birinci aşamada doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile sanayi sektörü istihdamı arasındaki katsayının negatif ve anlamlı olduğunu göstermiştir. Elde edilen uzun dönemli ilişki neticesinde çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir. İkinci aşamada doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile toplam istihdam arasında nedensellik ilişkisi bulunamamıştır. Üçüncü aşamada hizmetler sektörü istihdamı ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları arasında katsayının pozitif, istatiksel olarak anlamsız olduğunu göstermiştir. Uzun dönemli ilişki tespit edilen analiz sonucunda nedensellik tespit edilememiştir.