Türkiye-Sovyetler Birliği ilişkileri (1964-1971)

Abstract

Bu araştırmada, 1964-1971 tarihleri arasında Türkiye ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği arasındaki siyasi, ekonomik ve sosyal ilişkilerin yapısı, boyutu ve gelişimine dair çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonraki dönemde Türkiye'nin dış politikada özellikle de "soğuk savaş" yıllarının gergin zamanlarında SSCB ile karşılıklı ilişkileri incelenmiş, ayrıca, iki devlet arasındaki münasebetlerin ilerlemesi ile iç siyasette ve kamuoyunda oluşturulan tedirginliklerin kaynaklarına bakılmıştır. Bununla birlikte Kıbrıs sorunu yüzünden bu yıllarda Amerika Birleşmiş Devletleri ile Türkiye arasında başlayan gerginlik sonucunda Türkiye'nin yönünü Doğu'ya çevirmesinin iç ve dış politikada nasıl büyük sorunlara yol açtığı, ülkede oluşan yeni sol akımlara nasıl tesir ettiği araştırılmıştır. Araştırmada, 1964 yılından itibaren iki devlet arasında gerçekleşen karşılıklı ziyaretlerin detaylarına bakılmış, bu ziyaretler trafiğinin iki ülkenin siyasi, ekonomik ve kültürel alanlardaki iş birliğine nasıl katkı sağladığı ortaya çıkarılmıştır. İkili temasların yanı sıra Sovyet yönetiminin Türkiye'de yürüttüğü gizli faaliyetlere, buradaki sol örgütlere sağlanan gizli desteklere, aynı zamanda Türkiye'nin de Sovyetler Birliğinde oluşturduğu yapılanmalara da değinilmiştir. Çalışma sonunda, bu dönem aralığında gelişen münasebetlerin Türkiye'nin içerde ve dışarda siyasi hayatına gelecek yıllarda nasıl yön verdiği, ülkede "ideolojik savaşlar" dönemine nasıl zemin hazırladığı sorusuna cevap aranmıştır. Nitekim bu araştırmada, sadece olayların tarihsel boyutuna değil, aynı zamanda bunun toplumsal etkilerine, o dönemde oluşturulan ideolojik algılara, siyasi kutuplaşmalara da detaylı bir şekilde bakılmıştır. Bununla da Türkiye-SSCB ilişkilerini analiz ederken sunulan bu bakış açısı ile akademik metinlerin farklı bir çeşidi olarak tanımlanması mümkün olmuştur.