Teknolojinin toplumsal inşası yaklaşımı bağlamında cep telefonunun toplumsal anlamı

Abstract

Araştırmada gündelik hayat pratikleri bağlamında cep telefonunun toplumsal anlamı ortaya koyulmaktadır. Araştırmanın kuramsal temeli teknolojinin toplumsal inşası yaklaşımına dayanmaktadır. Araştırma verisi farklı demografik özelliklere ve farklı öznel gündelik hayat gerçekliğine sahip 28 katılımcıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Araştırma bulguları tümevarımcı analizle ortaya koyulmuştur. Cep telefonu Türkiye'de ilk kullanılmaya başladığında bir haberleşme aracı ve statü sembolü olarak benimsenmiştir. Günümüzde bir multimedya olarak cep telefonu aynı toplum içerisinde farklı toplumsal anlamlarla -haberleşme ve sosyalleşme aracı, iş hayatında ve özel hayatta işlem yönetimini kolaylaştıran ve hızlandıran araç, maddi kazanç elde etme aracı ve gündelik hayatı verimli düzenleme ve yönetme aracı şeklinde- benimsenmektedir. Cep telefonunun farklı toplumsal anlamlarla benimsenmesini etkileyen unsurlar; multimedya içeriğinin yanı sıra, bir toplum içerisindeki bireylerin farklı kişisel özellikleri, algı ve tutumları, öznel gündelik hayat gerçekliği, cep telefonuyla ilgili bilgi ve becerileri şeklinde sıralanabilir. Türkiye'de ilk kullanılmaya başlandığından bu yana cep telefonunun yapısal kısıtlamasından kaynaklanan engelleri aşmak için insan aracılığına başvurulduğu; bunun için kullanıcı bireyin iletişim teknolojileriyle ilgili bilgi ve becerilerinden yararlandığı tespit edilmiştir. Bu anlamda bir iletişim teknolojisinin yapısal kısıtlamasını zorlama durumunun insan aracılığı yanı sıra iletişim teknolojilerine dair belirli bir düzeyde bilgi ve beceriye sahip olmayla da ilişkili olduğu söylenebilir.