Eko-eleştiri ve belgesel sinema: Doğa ve insan temsili

Abstract

Bu çalışmada belgesel sinemada doğanın nasıl temsil edildiğine, doğanın bir parçası olarak insanların, insan olmayan hayvanların, bitkilerin, ağaçların vb. diğer varlıkların birbirleriyle kurdukları ilişkinin nasıl tanımlandığına ve belgesel sinemanın bir sanat formu olarak doğanın ele alınışında nasıl bir rol oynadığına yer verilmiştir. Doğanın nasıl temsil edildiğini incelemek adına da eko-eleştirel yöntemden faydalanılmıştır. Eko-eleştirel yöntem hem sosyal bilimlerde hem de sanatın farklı alanlarında doğanın insan merkezci mi yoksa eko-merkezci mi ele alındığı ortaya çıkarmak açısından önemli bir yaklaşım/bakış olarak yer almaktadır. Eko-eleştirel yöntemin belgesel sinemada çalışılması, ekolojik belgesel sinemanın, eko-merkezci bakışla belgesellerin nasıl yapılabileceğine dair de bir metot ortaya koymaktadır. Belgesel sinema, doğanın özne olarak görünürlüğünün artmasında, kültür-doğa ikiliğinin yarattığı insanın çıkar ve faydası uğruna sömürülmesine karşı olarak önemli bir duruş sergilemektedir. Çalışmada doğanın nasıl ele alındığını, hangi temalarla, hangi kavramlarla ilişkilendirilerek gösterildiğine odaklanılmıştır. Bunu somut hale getirmek adına çalışmada, Ever Slow Green (Daima Yavaş Yeşil 2020), Before The Flood (Tufandan Önce 2016) ve Anima (2021) filmleri tercih edilmiştir. Çoklu örneklem yöntemiyle seçilen birbirinden farklı olan bu filmler üzerinden çoklu ve bütüncül bir bakışa ulaşmak hedeflenmiştir. Bu filmler üzerinden ekolojik belgesel sinemanın hem içerik olarak hem de biçimsel olarak nasıl bir yapıya sahip olduğu tartışılmıştır. İçerik ve betimsel çözümleme yöntemleri ile eko-eleştirel bir tutumla okunması yapılan filmlerle ekolojik belgesel sinemaya dair birtakım çıkarımlar yapılmıştır.