Posthümanizmin sinemadaki izleri:

Abstract

Günümüzde teknolojik ilerlemeler ve toplumsal değişimler, insanın insandışıyla ilişkisini yeniden ele almayı gerektirir. Bu durum, günümüzde tartışılan en yeni kavramsal çerçevelerden biri olan posthümanizmi işaret eder. Posthümanizm, insanmerkezciliği eleştirerek insanın teknoloji, doğa, diğer canlılar ve etik sorumluluklarla ilişkisini yeniden düşünmeyi amaçlayan geniş bir araştırma alanıdır. İnsan ve insandışı varlıklar arasındaki sınırların tartışılması, geleneksel normal veya doğal algılarına eleştirel bir bakış açısı getirmekte; bu da posthüman yaklaşımların politik, kültürel ve sanatsal boyutlarda ele alınmasını sağlamaktadır. Felsefe, edebiyat, bilim, teknoloji, çevre çalışmaları, antropoloji, sosyoloji ve medya gibi alanlarda ele alınan bu yaklaşım, sinemada da yeni bir araştırma alanı yaratır. Bu çalışma, söz konusu dönüşümlerin tür sinemasında nasıl temsil edildiğini ve bu temsillerin etik, politik, varoluş ve teknolojiyle nasıl bir ilişki kurduğunu analiz etmeyi amaçlar. Bu araştırma, posthümanist yaklaşımın söz konusu türlerin anlatı yapıları, karakter motivasyonları ve görsel üslupları üzerindeki dönüştürücü etkisini ortaya koymayı hedefler. İnsan ve insandışı varlıklar arasındaki ilişkilerin etik ve varoluşsal sorgulamaların ön plana çıktığı bir sinemasal evren olarak posthümanist sinema, bu çalışmanın odağını oluşturur. Araştırmanın temel problemi, posthümanist sinemanın tür sinemasında öznellik ve ilişkisellik kavramlarını nasıl yeniden şekillendirdiği; teknolojik, biyolojik, politik ve ekolojik dönüşümleri hangi görsel ve anlatısal araçlarla temsil ettiği sorunsalı etrafında şekillenir. Filmlerde incelenecek unsurlar posthümanizmin temel özellikleri olan kapsayıcılık, istisnacılığı reddetme ve merkezsizleşme ilkeleri üzerinden belirlenir. Bu çalışmada, posthümanist sinemanın türler özelinde incelenmesi amacıyla nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi benimser. Bu kapsamda, posthümanist yaklaşımlar içeren filmler seçilmiş ve yorumsamacı veri analizi yöntemiyle incelenerek sonuçlar raporlaştırılmıştır. Posthümanist yaklaşımları belirgin şekilde içeren ve farklı türlerden seçilmiş filmler, araştırmanın örneklemini oluşturur. Bu filmler, posthümanist düşüncenin temel kavramlarını, özellikle kapsayıcılık, istisnacılığı reddetme ve merkezsizleşme ilkelerini farklı türlerde nasıl ele alındıklarını göstermek amacıyla seçilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen veriler, yorumsamacı bir bakış açısıyla değerlendirilerek, posthümanist sinemanın türe özgü anlatı ve görsel stratejileri sistematik bir şekilde raporlanmıştır.