Mardin Artuklu cami ve medreselerinde taç kapılar

Abstract

Coğrafi konumu nedeniyle günümüzde olduğu gibi geçmişte de hem siyasi hem de kültürel anlamda önemli bir yerleşim yeri olan Mardin, 1106 tarihinde Artukoğlu Necmeddin İlgazi tarafından alınmış ve burada 1409 tarihine kadar yaşayacak Mardin Artukluları adıyla anılan bir devlet kurulmuştur. Artuklu mimarisi ile ilgili birçok araştırma ve çalışma yapılmış olmakla birlikte Mardin'deki Artuklu yapılarının taç kapılarını inceleyen, kapsamlı bir çalışma henüz bulunmamaktadır. Artuklu taç kapıları ile Türkiye Selçuklularının taç kapıları, form ve süsleme düzeni açısından benzer özellikler taşısalar da Artuklularla Selçukluların farklı coğrafi konumlarda bulunmalarının doğal sonucu olarak farklı çevre kültürlerle sürdürdükleri ilişkiler taç kapılarına da bazı farklılıklarla yansımıştır. Artuklularının Mardin'de yaptırdıkları cami ve medrese yapılarına ait taç kapıların ele alındığı bu tez kapsamında, taç kapılar ait oldukları yapıların mimari özelliklerine de değinilmek suretiyle malzeme-teknik özellikleri, mimari kuruluşları, mimari ögeleri ve bezemeleri açısından incelenmiş, çizim ve fotoğraflar eşliğinde belgelenerek değerlendirilmiştir.