Turizm endüstrisinde ücret, verimlilik, enflasyon ve istihdam ilişkilerinin panel veri analizi

Abstract

Tez çalışmasında Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'nin turizm endüstrisinde ücret, verimlilik, enflasyon ve istihdam arasındaki dinamik ve nedensel ilişkiler makro iktisadi teoriler kapsamında incelenmektedir. Bu doğrultuda çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, mevcut literatür çerçevesinde değişkenler arası ilişkiler değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, Avrupa Birliği ülkelerinin GSYH'sinde turizm endüstrisinin payının en yüksek olduğu ilk 9 ülke ve Türkiye'nin konaklama ve ulaştırma sektörlerinde ücret, verimlilik, enflasyon ve istihdam arasındaki ilişkiler, 2010-2022 dönemine ait yıllık veriler kapsamında heterojen dinamik panel veri yöntemleri ile analiz edilmiştir. Konaklama sektörü için oluşturulan 4 farklı model ve ulaştırma sektörü için oluşturulan 3 farklı model, ilgili teorilere dayandırılarak PMG tahmincisi ve panel Granger nedensellik testleri ile incelenmiştir. Ampirik bulgular konaklama sektöründe; ücret ve verimlilikten istihdama tek yönlü, verimlilikten ücrete tek yönlü, enflasyondan verimliliğe tek yönlü, istihdamdan enflasyona tek yönlü ve ücret-enflasyon arasında çift yönlü nedensellik ilişkisinin bulunduğunu; ulaştırma sektöründe ise verimlilik ve enflasyondan ücrete tek yönlü, enflasyon-verimlilik arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir. Tez çalışması, değişkenler arası ilişkilerin konaklama ve ulaştırma sektörlerinde incelenmesi ile yeni bir bakış açısı sağlayarak mevcut literatüre önemli bir katkı sunmaktadır.