Lösungsstrategien beim Übersetzen von Metaphern und Realien. Eine Analyse anhand von Hermann Hesses Erzählung "Unterm Rad" und den türkischen Übersetzungen von Kâmuran Şipal und Günseli İçöz = Metafor ve kültürel öğelerin çevirilerine dair çözüm Stratejileri. Hermann Hesse'nin "Unterm Rad" adlı romanının Kâmuran Şipal ve Günseli İçöz tarafından yapılan çevirileri üzerine bir inceleme

Abstract

Edebi eserlerde sıkça yer alan metafor ve kültür ögeler çeviri sürecinde karşılaşılan çeviri sorunları arasında yer almaktadır. Çalışmanın amacı, bu çeviri sorunlarına yönelik çözüm stratejilerini H. Hesse'nin Unterm Rad Arasında adlı romanının Türkçe çevirileri örneğinde ele almaktır. Çalışma ebedi çeviri alanında öne çıkan kuramsal yaklaşımlar ile başlayıp, anılan romandan seçilen örnek kesitler üzerine yapılan incelemeler ile devam etmektedir. İnceleme, genel olarak, Christiane Nord'un Çeviri Amaçlı "Metin Çözümleme Modeline" dayanıp, çevirmenlerin sunduğu çeviri çözümleri yine Nord'un "işlevsellik artı bağlılık" ölçütü doğrultusunda değerlendirilmektedir. Çalışmada romanın üç çevirisi ele alınmaktadır: K. Şipal'in Çarklar Arasında (Afa Yayınları 1990; Can Yayınları 2002) ve G. İçöz'ün Harika Çocuk (Can Yayınları 1991) adlı çevirileri. Yapılan incelemede Şipal ve İçöz'ün metafor ve kültürel ögelerin çevirisinde farklı çeviri stratejileri tercih ettikleri görülmektedir. Şipal ve İçöz'ün çevirileri Nord'un "işlevsellik artı bağlılık" ölçütü doğrultusunda değerlendirildiğinde ise, İçöz'ün çevirisinde çark metaforunun ve az sayıda kültürel ögenin çevirisinin yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Ancak metin bütünlüğü açısından bakıldığında, Şipal'in çevirisi İçöz'ün çevirisinden biraz fazla olmakla birlikte, tüm çeviriler genel olarak Nord'un "işlevsellik artı bağlılık" ölçütünü karşılamaktadır.