Yemek ve sofranın temsili: Fatih Akın filmleri

Abstract

İnsanın yaşamını devam ettirebilmesi için ihtiyaç duyduğu en temel gereksinimlerden biri olan yemek yeme davranışı, yemek üretimi, sunumu ve tüketimi esnasında farklılaşarak fizyolojik bir olgu olmanın ötesine geçer. Toplumların tarih içinde kendi kültürlerini yaratıp ilerletmelerinde yine yemek önemli bir yere sahiptir ve kültürel kimliğin inşasında temel taşlardan biridir. Tarih boyunca tüketim boyutunda sofranın gelişimi ve sofra kurallarının şekillenmesi, toplumsal ilerlemenin de somut bir yansımasını oluşturmuştur. Yemek ve sofra ile toplumsal cinsiyet, sosyalleşme ve iletişim, sınıf, din, ulusal kimlik, haz, gösteri gibi kavramlar arasında ilişki kurmak; onun toplumsal yönünü anlamlandırmak için önemli bir işlev görür. Sinema ise toplumu anlamak ve bir toplumun kültürünü ifade etmek için yararlanılabilecek en temel sanatlardan biridir. Anlatımını güçlendirmek için de türlü göstergelerden yararlanır. Yemek göstergeleri, izleyici tarafından kolaylıkla anlaşılıp çözümlenebilir göstergeler olduğundan, sinemanın temel temsil nesnelerinden bir tanesidir. Yapılan bu çalışmada da özellikle son 20 yılda gelişim kat eden, uluslararası platformda başarı gösteren ve kültürlerarası bir kimliğe sahip olan yönetmen Fatih Akın'ın filmleri incelenmiştir. Yemek ve sofra temalarının yer aldığı sahneler, Roland Barthes'ın göstergebilimsel inceleme yöntemine uygun olacak şekilde analiz edilmiştir. Fatih Akın filmleri üzerinden yemek ve sofra temsilleri, sosyolojik bağlamda ele alınarak bir değerlendirmeye varılmıştır. Temelde sinema, gastronomi ve sosyoloji alanları arasında ilişki kurularak yemeğin toplumsal, sanatsal ve kültürel bağlamdaki önemi yeniden vurgulanmıştır. Çalışmada, sinemada yemeğin yerinin her geçen gün arttığı ve Yemek Sineması adında yeni bir türün açığa çıktığı düşünüldüğünde, kısıtlı sayılabilecek sinema ve yemek çalışmalarının arttırılması konusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.