Otizm spektrum bozukluğu olan gençlere serbest zamanı yönetme becerilerinin öğretimi: Karma yöntem araştırması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan gençlerin serbest zamanlarını işlevsel olarak değerlendirme konusundaki gereksinimlerinin belirlenerek gereksinimler doğrultusunda hazırlanan Serbest Zamanı İşlevsel Değerlendirme Eğitim Paketi'nin (SEZİDEP) etkililiğinin sınanması ve SEZİDEP'in uygulanmasının sonrasında OSB olan gençlerin serbest zaman katılımlarına yönelik olarak kendilerinin ve ebeveynlerinin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma karma yöntem araştırmasının deneysel karma yöntem deseni kullanılarak yürütülmüştür. Aras¸tırmanın ilk aşamasında durum çalışması deseni kullanılarak gereksinimler belirlenmiş, ikinci aşamada SEZİDEP hazırlanmış ve SEZİDEP'in etkililiği tek-denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılarak sınanmış,üçüncü aşamada ise fenemonoloji deseni kullanılarak OSB olan gençlerin ve ebeveynlerin çocuklarının serbest zamanlara katılımlarına ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Aras¸tırma bulguları OSB olan gençlerin serbest zaman farkındalığı, serbest zaman etkinlikleri, seçim yapma, serbest zaman kaynakları ve kullanımı, etkinliği başlatma, sosyal etkileşimde bulunma ve problem çözmeyi içeren serbest zamanı yönetme becerilerini öğrenmeye gereksinimlerinin olduğunu göstermiştir. SEZİDEP bu gereksinimi kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Bulgular OSB olan gençlere uygulanan SEZİDEP'in etkili olduğunu, OSB olan gençlerin SEZİDEP kapsamında öğrendikleri becerileri toplumsal ortamlarda da beceri olarak sergilediklerini göstermektedir. Bulgular ayrıca SEZİDEP sonrası OSB olan gençlerin ve ebeveynlerin de çocuklarının serbest zamanlara katılmalarına yönelik olarak memnun edici, olumlu, geliştirici yönde görüşlerinin olduğunu ortaya koymuştur.