Rus turistlerin kripto paraları kullanma niyeti: Finansal okuryazarlık, farkındalık ve sürü davranışı etkileri

Abstract

Küresel ekonomik sistemde, her gün değişen ihtiyaçlar ve karşılaşılan yeni sorunlarla birlikte yenilikçi çözümlerin geliştirildiği sürekli bir dönüşüm süreci yaşanmaktadır. Bu dönüşümün en güncel ve etkili araçlarından biri ise kripto paralardır. Bu çalışma, uluslararası yaptırımlar ve ekonomik kısıtlamalar nedeniyle geleneksel finansal sistemlere erişimi sınırlanan Rus turistlerin, Türkiye'de günlük alışverişlerinde kripto paraları kullanma niyetini ve tercih ettikleri ürün kategorilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (BTKKT) temel alınarak geliştirilen özgün kavramsal modelde; performans beklentisi, çaba beklentisi, güven, güvenlik ve gizlilik, risk, tutum ve yenilikçilik gibi yapılar ile finansal okuryazarlık, farkındalık ve sürü davranışı moderatör değişken olarak ele alınmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, elde edilen veriler tematik analizle değerlendirilmiş ve ortaya çıkan beş ana tema BTKKT'ye entegre edilmiştir. İkinci aşamada ise kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-YEM) ile kavramsal model test edilmiştir. Bulgular, performans beklentisi, çaba beklentisi, güven, güvenlik ve gizlilik ve tutumun kripto para kullanım niyeti üzerinde anlamlı etkiler taşıdığını; risk ve yenilikçiliğin ise anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Ayrıca, farkındalığın performans beklentisi ile kullanım niyeti arasındaki ilişkiyi güçlendirdiği; sürü davranışının ise yalnızca güven ile kullanım niyeti arasındaki ilişkide moderatör rol üstlendiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, hem kuramsal alana özgün bir katkı sağlamakta hem de turizm sektöründe kripto paraların kullanılmasına yönelik pratik öneriler sunmaktadır.