Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık ile örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi (Eskişehir ili örneği)

Abstract

Örgütsel Vatandaşlık Davranışı (ÖVD), çalışanların görev tanımları dışında kendi isteklerine bağlı 'sorumlu davranışları' temsil etmektedir. Örgütlerde çalışanlar memnun olmadıkları kararlar ve uygulamalar karşısında politik sorumlu davranış olarak ele alınabilen Örgütsel Muhalefet Davranışı (ÖMD) göstermektedir. Bu çalışmada ÖVD ile ÖMD arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tarama yöntemlerinden ilişkisel desen ile gerçekleştirilen bu çalışmaya seçkisiz örnekleme yöntemi ile ulaşılan Eskişehir Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinde ilkokullarda çalışan 307 öğretmen katılmıştır. Veriler 'Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği' ve 'Örgütsel Muhalefet Davranışı Ölçeği' aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre ÖVD ile dikey muhalefet arasında istatistiksel olarak pozitif yönlü anlamlı ilişkiye; dışa aktarılmış muhalefet ile istatistiksel olarak negatif yönlü ilişkiye ulaşılırken, ÖVD ile yatay muhalefet arasında ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Eskişehir'de Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinde çalışan öğretmenlerin meslekteki hizmet süresi değişkenine göre ÖVD sergilemeleri istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterirken; yaş, cinsiyet ve daha önce yöneticilik yapıp yapmama değişkenlerine göre dışa aktarılmış muhalefet ifadelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarındaki artışın, örgüte fayda sağlayan dikey muhalefet düzeyinde de artış sağladığı ve genç öğretmenlerin muhalefet ifade ederken üstleriyle paylaşma riskini daha düşük düzeyde aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Genç öğretmenlerin okullarda sorumlu davranış olarak ÖVD ve ÖMD sergilemeleri için okul yönetimleri tarafından desteklenmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.