İşletmelerde yenilik yönetimi: Otel çalışanları üzerinden bir model önerisi

Abstract

Ülke ekonomilerinde önemli bir yeri olan turizm, değişen ve gelişen çevre koşullarından çok hızlı etkilenen bir sektördür. Turizmde yenilik yapabilme yeteneği, çevre koşullarına uyum sağlamanın ve rekabet üstünlüğü sağlamanın önemli bir aracıdır. Literatürde yeniliğin türleri, yeniliğin kaynakları, çalışanların yenilikçi davranışları, yenilikle ilgili örgütsel kavramlar ve yenilik yönetimi sürecinin çıktıları sıklıkla incelenmektedir. Literatürden yola çıkılarak yapılan bu araştırmanın amacı ise çalışan bakış açısıyla otel işletmelerinde yenilik kavramını ve yeniliğe etki eden unsurları ortaya çıkartmaktır. Bu amaçla araştırmada, Anadolu Üniversitesi uzaktan öğretim programlarında öğrenim gören ve aynı zamanda otel çalışanı olan öğrenciler, araştırma evreni olarak belirlenmiştir. Araştırmada öncelikle otel işletmelerinde yenilik için bir ölçek geliştirilmiş, daha sonra ise bir model oluşturularak otel çalışanlarının yenilikçi davranışlarını ve otel işletmelerinde yeniliği etkileyen unsurları tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında çevrimiçi anket tekniğinden yararlanılmış, toplam 546 otel çalışanından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, otel işletmelerinde yeniliğe etki eden faktörler, örgüt düzeyinde yenilikçi kültür, yönetim düzeyinde lider desteği ve çalışan düzeyinde yaratıcılıktır. Araştırmada önerilen model, otel çalışanlarının yenilikçi davranışlarını %50,7'sini, otellerdeki teknik yeniliğin %73,5'ini ve yönetsel yeniliğin %65,8'ini açıklamaktadır. Otel çalışanlarının algıladıkları yenilikçi örgüt kültürü, otel işletmelerinde yeniliği doğrudan ve en fazla etkileyen faktördür. Diğer yandan, çalışanların algıladıkları lider desteği ve yaratıcı kişilik özellikleri ise yenilikçi davranışları aracılığıyla yeniliğe etki etmektedir. Sektördeki deneyimli çalışanlar, örgüt kültürünü yeniliğin en önemli öncülü olarak algılamaktadır. Son olarak, beş yıldızlı otellerde yenilik, otellerin örgüt yapıları doğrultusunda şekillenmektedir.