Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların annelerine koçluk desteğiyle sunulan karşılıklı taklit eğitiminin anne ve çocuk davranışları üzerindeki etkililiği

Abstract

Taklit becerileri erken çocukluk döneminde çocuğun gelişiminde önemli beceriler arasında yer almaktadır. Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar ise taklit becerilerini sergilemekte tipik gelişim gösteren akranlarına kıyasla sınırlı davranışlar sergilemektedirler. Bu çalışmada bu sınırlılıktan yola çıkarak annelere Karşılıklı Taklit Eğitimi (KTE) kapsamında sunulan koçluk uygulamasının OSB olan çocuklarının taklit becerilerini edinimi üzerindeki etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca, uygulama sona erdikten sonra annelerin koçluk desteğiyle öğrendikleri KTE uygulamasını ne düzeyde kullandıkları ve araştırmaya katılan annelerin çalışmanın sosyal geçerliliğine yönelik görüşleri ele alınmıştır. Çalışma üç anne-çocuk çifti ile gerçekleştirilmiştir. Annelerin yaşı 29-38 arasında, çocukların yaşı ise 24-48 ay arasındadır. Araştırma tek-denekli araştırma modellerinden çiftler (anne-çocuk) arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli iç içe olacak biçimde iki kez tasarlanarak uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları koçluk uygulamasının, annelerin KTE uygulamasını kullanmayı öğrenmeleri, uygulama sona erdikten sonra KTE uygulamasını korumaları ve farklı ortamlara genelleyebilmeleri üstünde etkilerinin bulunduğunu göstermiştir. Aynı zamanda koçluk desteğiyle sunulan KTE uygulamasının çocukların nesneli eylem ve jest taklidi becerilerini edinmeleri, edindikleri bu becerileri farklı ortam ve rutinlere genellemeleri üzerinde de etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri annelerin koçluk uygulamasıyla KTE uygulamasına ilişkin olumlu görüş beyan ettiklerini göstermektedir.