Gıda sektöründe atık maliyetlerinin malzeme akışı maliyet muhasebesi yaklaşımıyla ölçülmesi: Irak süt ürünleri endüstrisinde bir uygulama

Abstract

Artan küresel rekabet ortamında işletmeler maliyetleri düşürme ve kârları artırma arayışındadır. Bu arayışa yanıt verebilecek yaklaşımlardan biri olabilecek Malzeme Akışı Maliyet Muhasebesi (MAMM), çevresel etkiyi azaltmaya ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmeye odaklanan yenilikçi bir muhasebe yaklaşımını temsil etmektedir. Bu yöntem, üretim verimliliğini artırmayı ve üretim kaybı-atığı azaltarak işletmelere rekabet avantajı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, Irak gıda sektöründe faaliyet göstermekte olan bir süt ürünleri üretim işletmesinde; atık maliyetlerini ölçerek ve üretim süreçlerini belirleyerek, finansal ve çevresel performansı iyileştirmek için MAMM uygulanma olanakları incelenmiştir. Atık noktalarını belirlemek ve malzeme akışlarını fiziksel ve finansal olarak takip etmek için ürünün başlangıcından nihai tüketime kadar bir malzeme akış modeli oluşturulmuştur. Uygulamanın sonucunda ortaya çıkan ürün ve kayıplar hesaplanmıştır. Mamul ve üretim kayıp maliyetleri belirlenerek kayıplar çeşit, miktar ve miktar merkezi bazında rapor edilmiştir. Çalışmada örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Uygulama sonucunda üretim sürecinde ortaya çıkan atıkların işletme tarafından halihazırda belirlenmiş atıklardan fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca, su kullanımının ve işçilik zamanının planlanan standartlardan fazla olduğu belirlenmiştir. İşletmede en fazla atığın %14 ile şişelerde olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, işletmelerin MAMM uygulayarak hem ekonomik performansı hem de çevresel yönetimi iyileştirebilme olanaklarına sahip olduğunu ortaya koymuştur.