Çevre, sosyal ve kurumsal yönetim (ÇSY) kriterleri ile sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik açıklamaların finansal performansa etkisi: BİST sürdürülebilirlik endeksindeki işletmelere yönelik analiz

Abstract

İşletmelerdeki gelişmeler ortaya çıkan ekonomik, çevresel ve yönetimsel sorunlara neden olmaktadır. Bu sorunların sürdürülebilir kalkınma hedefleri (SKH) ve ÇYS (çevre, sosyal ve yönetim) kriterleriyle çözülebileceği düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, ÇSY kriterlerinin ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin finansal performansa etkisini incelemektir. Çalışmada, karma araştırma yönteminin keşfedici deseni uygulanmıştır. Desende öncelikle, işletmelerin SKH'ler hakkında açıkladıkları bilgi düzeyi (SKH skoru) nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi ile belirlenmiştir. Veriler, işletmelerin sürdürülebilirlik, entegre ve faaliyet raporlarından elde edilmiştir. Bu bulguların nicel analizinde korelasyon ve Granger nedensellik analizi uygulanmıştır. Analizde kullanılan finansal göstergeler ÖKK-özkaynak kârlılığı, VK-varlık kârlılığı, TBNQ-tobin'in q, FVÖK-faiz ve vergi öncesi kâr, NKM-Net Kâr Marjı, ve F/K-fiyat/kazanç oranlarıdır. Finansal olmayan göstergeler ÇSY genel, çevre, sosyal, yönetim ve SKH skorlarıdır. Analiz, BİST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan 27 işletmenin 2018-2022 dönemini kapsayan 135 işletme/yıl gözlem ile gerçekleştirilmiştir. Sonuçlarda, ÇSY genel ve Sosyal skorlarının ÖKK ve NKM ile pozitif, F/K ile negatif ilişkili olduğunu göstermektedir. Çevre skoru ÖKK ile pozitif, F/K ile negatif ilişkilidir ve Çevre ile FVÖK, NKM ve F/K arasında nedensel bir ilişki gözlenmektedir. Yönetim skoru VK, ÖKK, TBNQ ve FVÖK ile pozitif, NKM ve F/K ile negatif bir ilişkiye sahipken, VK ve ÖKK ile nedensel bir ilişkiye sahiptir. SKH skoru NKM ve F/K ile negatif ilişkili iken, VK ile nedensel bir ilişkiye sahiptir.