Eski Yunan tiyatrosu ve tiyatro mimarisinin oluşumu ve gelişiminde sosyo-kültürel yapıların üretim evreleri

Abstract

Biyolojik açıdan insan, doğadaki diğer türlerle karşılaştırıldığında büyük bir dezavantaja sahiptir. Bu açığı iş birliği yaparak ve büyük boyutlu toplumsal organizasyonlar kurgulayarak kapatmıştır. Geçim biçiminin, Neolitik Dönem'den sonra üretici bir yapıya evirilmesi nüfus artışıyla sonuçlanmıştır. Büyüyen nüfusun idare edilebilmesi için, daha karmaşık sosyal organizasyonların kurulması ile neticelenmiştir. Bronz Çağ'da söz konusu gelişmeler giderek ivme kazanmış ve din anlayışı kurumsal bir kimliğe kavuşmaya başlamıştır. Tarımsal üretimin sürdürülebilmesi adına ve bereket tanrılarının rızasını kazanabilmek için çeşitli ritüeller geliştirilmiştir. Bereket ritüelleri her yıl mevsimsel döngüler dikkate alınarak organize edilmiş ve yinelenen ritüeller teatral özellikler göstermiştir. Eski Helen dünyasında söz konusu bereket kültlerinden en önemlisi, Yunan pantheonunda köklü bir geçmişi olmamasına ve dışarıdan gelmesine rağmen Dionysos'tur. Esrime odaklı kült anlayışı ve bilinen Yunan hiyerarşisine aykırı profiliyle mitolojinin en sevilen figürlerinden biri olmuştur. Kendisi adına düzenlenen bayram ritüellerinden, tragedya ve tiyatronun doğduğu düşünülmektedir.