Kapsayıcı büyüme hedefine ulaşmada maliye politikaları: Türkiye üzerine bir araştırma

Abstract

Ekonomik büyümenin yarattığı fırsatların toplumun tüm kesimlerine eşit bir şekilde dağıtıldığı, toplumdaki herkesin yaratılan fırsatlardan fayda sağladığı büyüme modeline kapsayıcı büyüme denir. Kapsayıcı büyümeyi gerçekleştirmek için ekonomik büyümenin yanında toplumdaki gelir eşitsizlikleri, yoksulluk ve işsizliğin azaltılması gerekmektedir. Bu üç temel hedefe ulaşmak için maliye politikaları etkin araçtır. Bu çalışmada 2006-2018 döneminde Türkiye'nin büyüme performansının kapsayıcılığı ve kamu eğitim, sağlık, transfer harcamaları ile vergi politikalarının büyümenin kapsayıcılığı üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Kapsayıcı büyümeyi ölçmek için beş farklı endeks oluşturulmuş ve seçili maliye politikalarının bu endeksler üzerindeki etkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre (McKinley, 2010) çalışması referans alınarak oluşturulan kapsayıcı büyüme endeksinde eğitim ve sağlık harcamalarının kapsayıcı büyümeyi azaltıcı, transfer harcamalarının kapsayıcı büyümeyi arttırıcı; ağırlıklı ortalama ile oluşturulan kapsayıcı büyüme endeksinde sağlık harcamalarının kapsayıcı büyümeyi azaltıcı, dolaylı vergilerin kapsayıcı büyümeyi arttırıcı; eşit ağırlık ve kırpılmış ortalama ile oluşturulan kapsayıcı büyüme endekslerinde sağlık harcamaları ve dolaylı vergilerin kapsayıcı büyümeyi azaltıcı etkisi ortaya çıkmış; üç endeksin ortalaması ile oluşturulan kapsayıcı büyüme endeksinde ise ele alınan maliye politikalarının anlamlı bir etkisi ortaya çıkmamıştır. Bu çalışma ile Türkiye'de kapsayıcı büyümeyi ölçmek için faklı yöntemler ile kapsayıcı büyüme endeksleri oluşturularak ve bu endeksler üzerinde maliye politikalarının etkileri araştırılarak literatüre katkıda bulunulmuştur.