Temalı parklarda atmosfer, deneyim, fantastik imgelem, mutluluk ve eudaiomoni ilişkisi

Abstract

Farklı niteliklerde çekicilikler ve etkinlik unsurlarının sayısına ve dağılımına bağlı olarak, genellikle boş zaman aktivitelerinin gerçekleştirildiği, geçici olarak ziyaret edilen destinasyonlar, coğrafi bir mekân kümesi içinde ele alınmaktadır. Antik Yunandan başlayarak günümüze kadar devam eden süreçte insan ile çevre arasındaki ilişkinin temelini oluşturan, estetik öğelerle anlam yüklenmiş mekânlar pazarlanarak birer destinasyon haline getirilmiştir. Tema bu mekânların çoklu duyu ve imgesel deneyime dayalı olarak yapılandırılmış bir çevrede ziyaretçilerin mekân içinde yaratılmış kurguya bakış açısını somutlaştırmaktadır. Bu çalışma kapsamında destinasyon temalandırma ile hizmet işletmelerinin temalandırılması konuları irdelenmiştir. Sonrasında ise bir destinasyon ve hizmet işletmesi olarak kabul edilen temalı parklar ve bunların atmosfer özellikleri ele alınmıştır. Eğlence parkları, antik çağ ve orta çağdan temalı parkların kökenleri olarak değerlendirilmektedir. 1955 yılında açılan Disneyland modern anlamda ilk temalı park olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma kapsamında hem başlı başına bir destinasyon hem de bir hizmet işletmesi olarak değerlendirilen temalı parkların, atmosfer kriterlerinin ziyaretçiler üzerindeki etkisi irdelenmektedir. Daha tanımlayıcı bir biçimde ifade edilirse, çalışma temalı parkların atmosfer kriterlerinin, ziyaretçilerin deneyimleri, fantastik imgelemleri, mutlulukları ve eudaimonileriyle olan ilişkisini irdeleyerek bir yol haritası çıkartmak amacıyla gerçekleştirilmektedir. Bu doğrultuda SPSS ve Smart-PLS programları kullanılarak değişkenler arasındaki ilişkiler, araştırma sürecinde belirtilmiş olan hipotezler kapsamında incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular temalı parklarda atmosferin; okunabilirlik, tasarım, tesis ve etkinlikler ile özgünlük boyutlarıyla değerlendirildiğini göstermektedir. Bu boyutlar, kaçış deneyimi, fantastik imgelem, hedonik mutluluk ve eudaimoni ile istatistiki olarak anlamlı ilişkiler ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırmada atmosfer ile hedonik mutluluk ve eudaimoni arasındaki ilişkilerde deneyim ve fantastik imgelemin aracılık etkisinin de olduğu görülmektedir.