Bazı yeni 1(2H)-ftalazinon türevlerinin sentezi ve biyolojik aktiviteleri - Güneşdoğdu, Ezgi (Anadolu Üniversitesi, 2019)
Alzheimer, kişilerin günlük aktivitelerini kısıtlayan, hastalığın ilerleyen evrelerinde yaşam kalitelerini düşüren, yürüme bozuklukları ve nöbetler şeklinde gözlenebilen, ilerleyici, nörodejeneratif, ölümcül bir hastalıktır. Epidemiyolojik çalışmalar, dünya çapındaki hasta sayısının her yirmi yılda iki katına yükselmekte olduğunu göstermektedir. Yapılan çalışamalardan elde edilen patolojik ve fizikokimyasal veriler, hastalığın tedavisini aydınlatamamaktadır. Buna rağmen bazı yaklaşımlar geliştirilmiştir. İçinde bulunduğumuz dönemde; tedavi yaklaşımları kolinesteraz inhibisyonu üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ancak klinikte kullanılan ilaçların aşırı kolinerjik ve hepatotoksisite gibi ciddi yan etkileri olması tedavide önemli bir sorun oluşturmaktadır. Ftalazin halka sistemi taşıyan bileşiklerin klinikte önemli farmakolojik etkileri olması sebebiyle; bu bileşiklerin en bilinen üyelerinden ftalazinon türevleri üzerine çalışma yapılabileceğini göstermiştir. Bu çalışmada, yeni antikolinerjik ajan oluşturabilmek için bazı yeni 1(2H)-ftalazinon türevleri sentezlenmiştir. Bu türevlere ulaşabilmek için; halka sisteminin hidrojen ve metil sübstitüsyonları ftalik ve süksinik anhidritlerle tepkimeye sokularak yeni moleküller elde edilmiştir. Bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır. Bileşiklerin antikolinerjik etkileri klinikte kullanılan donepezil ve takrinle kıyaslanarak ölçülmüştür. A5 ve B2 bileşiklerinde diğer bileşiklere kıyasla en yüksek orta düzey asetilkolin esteraz inhibisyonu, A3 ve B4 bileşiklerinde diğer bileşiklere kıyasla en yüksek düşük düzey bütirilkolinesteraz inhibisyonu saptanmıştır.
Sadece dijital ortamda erişilebilir.
Keywords: Alzheimer hastalığı; Ftalazinon, Alzheimer, Antikolinerjik aktivite, Asetilkolinesteraz inhibitörleri, Butirilkolinesteraz inhibitörleri.