Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda sözel olmayan uyarana tepki (TACT) öğretiminin sözel uyarana tepkinin (İntraverbal) ortaya çıkması üzerindeki etkisi

Abstract

Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklarda sözel olmayan uyarana tepki (tact) öğretiminin sözel uyarana tepkinin (intraverbal) ortaya çıkması üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bunun yanında öğretimi gerçekleştirilen hedef davranışın önemi, araştırmaya katılan çocukların yaşına uygunluğu ve bağlama uygun olarak kullanılıp kullanılamayacağı, sözel olmayan uyarana tepki öğretiminin önemi ve uygulanabilirliğine ilişkin aile ve öğretmenlerin görüşleri alınarak araştırmanın sosyal geçerliği belirlenmiştir. Araştırmanın deneklerini OSB olan dört erkek çocuk oluşturmaktadır. Deneklerin yaşı; 4-6 yaş arasında değişiklik göstermektedir. Araştırmada tek denekli deneysel modellerden, denekler arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın etkililik bulguları görsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Aile ve öğretmenlerden toplanan sosyal geçerlik verileri betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmada gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği olmak üzere iki tür güvenirlik verisi toplanmış ve analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, OSB olan çocuklarda sözel olmayan uyarana tepki öğretiminin sözel uyarana tepkinin ortaya çıkması üzerinde etkisi olduğunu ve öğretim sonlandırıldıktan 1, 2 ve 4 hafta sonra hedef davranışın korunduğunu göstermektedir. Ayrıca deneklerin hedef davranışı farklı araçlara genelledikleri görülmüştür. Aile ve öğretmenler araştırmaya ilişkin olumlu görüşler bildirmişlerdir. Gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliğine ilişkin yüksek güvenirlik bulguları elde edilmiştir.