II. Meşrutiyet döneminde Girit meselesi ve 1910-11 Yunanistan boykotajı

Abstract

İttihat ve Terakki’nin etkin olduğu 1908-1918 yılları arasında Osmanlı aleyhine yürütülen işgal ve ilhak gibi Osmanlı Devleti’nin parçalanmasını hızlandıran ve ülke birliğini tehlikeye sürükleyecek konularda Osmanlı halkı ciddi tepkiler göstermiştir. Özellikle II. Meşrutiyetin ilanınından sonra Bosna-Hersek’in işgali ve Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilanının hemen ardından, Girit meclisinin açılışında Yunan kralına bağlılık yemini edilmesi ve Girit’in Yunanistan’a ilhak olunduğunun ilan edilmesi hem siyasi hem de sosyal alanda açığa çıkacak olan yoğun tepkileri de beraberinde getirmiştir. Bosna-Hersek’in Avusturya-Macaristan tarafından ilhakı ile başlayan protesto, miting ve boykotlar süreci, sürekli çözümsüzlüğe itilen ve makûs nihayeti herkesçe malum olan Girit meselesi için devletin ve halkın tepkisinin şekillenmesinde, savaş harici başvurulabilecek önemli bir model oluşturmuştur. Bilhassa Girit meselesindeki rolünden dolayı Yunanistan’a karşı gerçekleştirilen miting ve protestolardan sonra 1910-11 senelerinde örğütlenen boykotaj hareketi; sistemli, planlı ve programlı bir mücadeleye dönüşmüştür. Girit meselesine karşı gelişen kitlesel eylemlerin ve boykotun nedenleri, örgütlenişi, işleyişi, etkileri ve sonlanması; basında nasıl yer bulduğu ve basının bu noktada halkı yönlendirmedeki işlevi, bu hareketlerden etkilenen devletlerin tepkileri, yaşanan olaylar karşısında Osmanlı Rumlarının tavır ve durumları çalışmanın kapsamı içindedir. Özellikle Girit meselesi nedeniyle 1910-11 yıllarında Yunanistan’a karşı başlatılan boykotaj hareketini her yönüyle ele almak çalışmanın esas amacını oluşturmaktadır.