XVI ve XVII yüzyıllarda Rumeli yürükleri ve Naldöken yürük grubu

Abstract

Osmanlı Devletinde sosyal yapı içinde önemli bir yeri olan yürük sınıfı, Rumeli'de ocaklar halinde teşkilatlandırılarak Anadolu yürüklerinden farklı bir askeri ve hukuki kimlik kazanmıştır. Bu kimlikle Rumeli'de üstlenmiş oldukları görev ve hizmetler sonucunda bölgenin Türkleşmesinde önemli katkıları olmuştur. Özellikle Rumeli'nin fethinden hemen sonra bölgeye geçmeye başlayan yürükler, fetihlerin daha ileriye götürülmesinde hem dayanak noktası olmuşlar, hem de seferlerde ve geri hizmetlerde fiilen görev almışlardır. Ayrıca yeni fethedilen yerlere iskan edilen bu göçebe unsurlar ıssız alanların şenlenmesinde ve bayındır hale gelmesinde olduğu kadar; yeni yerleşim yerlerinin oluşturulmasında da önemli roller üstlenmişlerdir. Rumeli'de altı grup halinde bulunan yürüklerin, Ofçabolu Yürükleri dışında ilk olarak 1543 yılında tahrirleri yapılmıştır. Bu ilk tahrirden sonra Tanrıdağı Yürükleri, Vize Yürükleri ve Kocacık Yürüklerinin düzenli olmamakla birlikte XVII. yy ortalarına kadar sayımları yapılmıştır. Bundan sonra Rumeli yürük gruplarına ait tahrir defteri düzenlenmemiştir. Nitekim XVII. yy sayımlarından elde edilen sonuçlar, ocak teşkilatının bozulma sürecine girdiğini göstermektedir. Ofçabolu Yürüklerinin ilk ve son olarak 1565 yılında, Selanik Yürüklerinin ise 1543 yılında tahrirleri yapılmıştır. Bu yürük grupları içinde en çok tahrir defterine sahip olan XVII. yy başlarına kadar düzenli olarak sayımları yapılan Naldöken Yürükleridir. Tahrir defterine dayalı olarak XVI. yy ortalarından XVII. yy ortalarına kadar olan süre içinde Rumeli Yürük gruplarının yayıldıkları alanlar, nüfusları ve üstlendikleri görevler incelenmiştir. Bu yürük grupları içinde Naldöken Yürükleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu yürük grubuna ait bulunan altı ayrı tahrir defteri esas alınarak, Naldöken Yürüklerinin ocak teşkilatları, yöneticileri, zeamet gelirleri, ödedikleri vergiler, Rumeli'de yayıldıkları alanlar, seraskerlik bölgeleri, sosyal statüleri ve her tahrir dönemindeki tahmini nüfusları incelenmiştir.