İlköğretim okullarında fen bilgisi öğretiminin etkililiği

Abstract

Günümüz bilgi toplumu ve sürekli değişim içinde bulunan dünya, yenilikleri gelişmeyi kavrayan, araştırarak gereksinme duyduğu bilgiye ulaşan ve anlamlandıran yönlendirilmeyi ve biçimlendirilmeyi sorgusuz kabul etmeyen ve hem bireysel her de toplumsal gelişimini sağlayan bireyler gerektirmektedir. Bu niteliklere sahip bireylerin yetiştirilmesi, eğitim yaşamları süresince fen okur-yazarı olabilmeleri için verilecek çabalarla büyük ölçüde sağlanabilir. Yeni kuşakların çağdaş dünyaya uyumlu bireyler olmaları, fen okur-yazarı olabilmeleri ile ilişkilidir. Bireylerin, fen okur-yazarı olmalarında da ilköğretim okullarında yürütülen Fen Bilgisi derslerinin büyük payı vardır. Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarının ikinci basamağında yürütülmekte olan fen bilgisi öğretiminin ne ölçüde etkili bir biçimde gerçekleştirildiğini belirlemektir. Araştırmanın çalışma evreni, eğitim fakültelerinde İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı uygulanan üniversitelerin bulunduğu illerde 2005-2006 öğretim yılının ilk yarısında ilköğretim okullarının ikinci basamağında gerçekleştirilen Fen Bilgisi dersleri ve onları yürüten Fen Bilgisi dersi öğretmenleridir. Araştırmanın örneklemini ise, üniversitelerinde İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı uygulanan iller arasından rastlantı yoluyla seçilen Konya, İzmit, Eskişehir ve Ankara illerindeki 33 ilköğretim okulunun ikinci basamağında gerçekleştirilen Fen Bilgisi dersleri ve onları yürüten Fen Bilgisi dersi öğretmenleri oluşturmaktadır. Tarama modelindeki bu araştırmanın verileri, özel olarak bu araştırma için geliştirilmiş "İlköğretim Okullarında Fen Bilgisi Öğretiminin Etkililiğini Belirleme Anketi" aracılığıyla toplanmıştır. Anket, gözlem yapan öğretmen adaylarının kişisel özellikleri, gözlem yaptıkları sınıf ve fen bilgisi öğretmeniyle ilgili bilgileri toplamaya dönük 8, etkili fen öğretiminin "Planlama ve Hazırlık", "Öğrenme Ortamı", "Öğretim Yöntem, Araç ve Gereçleri", "Sınıf Yönetimi ve İletişim" ve "Değerlendirme" boyutlarını sorgulayan 99 önermeyi kapsamaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin sayı ve yüzdelikleri ile aritmetik ortalamaları belirlenmiş, verilerin yorumlanmasında bu değerlerden yararlanılmıştır Verilerin çözümlenmesinde SPSS 10.00 (Statistical Package for the Social Sciences) bilgisayar paket programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, etkili fen bilgisi öğretimi öncesinde yapılması öngörülen "planlama ve hazırlık" çalışmaları kapsamında, açık ve anlaşılır ders planı hazırlamanın, içeriği basitten karmaşığa, kolaydan zora doğru yapılandırmanın ve içeriği öğrencilerin önbilgilerini göz önüne alarak düzenlemenin çoğu zaman gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.