Araç rotalama problemleri için matematiksel modeller ve çözüm yöntemleri

Abstract

Bu çalışmada, klasik araç rotalama problemi, açık uçlu araç rotalama problemi ve bölünmüş talepli araç rotalama problemleri incelenmiş ve bu problemlere yönelik yeni karma tamsayılı tek amaçlı ve çok amaçlı modeller geliştirilmiştir. Araç filo türü olarak heterojen filo ele alınmıştır. Öncelikle tek amaçlı modellerde toplam rota maliyeti (kilometre başına oluşan maliyetler) ve araçların depodan çıkma maliyetlerinin en küçüklenmesi hedeflenirken, çok amaçlı modellerde ise bu amaçlara ek olarak, heterojen filolu araç rotalama problemlerinde farklı türlerde araçlar bulunduğundan, literatürde daha önceden ele alınmayan, kullanılan araç türü en küçüklenmesi amaçlanmıştır. Çok amaçlı matematiksel modelin çözümünde ağırlıklandırılmış toplam yöntemi kullanılmıştır. Geliştirilen modeller, öncelikle küçük boyutlu problemler için GAMS paket programı ile çözdürülmüş, büyük boyutlu problemler için ise yasaklı arama algoritması çalışılmıştır. Algoritma, literatürdeki test problemleri üzerinde denenmiş ve elde edilen hesaplamalı sonuçlar kıyaslamalı bir şekilde sunulmuştur.